Werk niet terug vanaf een doel, maar vooruit vanuit wat lukt

In januari 2005 zou computerprogrammeur Paul Graham een lezing geven op een Amerikaanse high school. What You’ll Wish You’d Known was de titel. Die lezing ging niet door, ik weet ook niet waarom, maar hij heeft hem wel op internet gezet en daar zoek ik hem geregeld terug. Dat doe ik voornamelijk vanwege één zin die erin voorkomt: ‘Instead of working back from a goal, work forward from promising situations.’ Volwassenen, zegt Graham, vragen pubers altijd wat ze willen worden. Ze menen het niet eens echt; ze vragen het meer zoals je met een stokje in een weekdier prikt om te kijken hoe het reageert. Bovendien, zegt hij, is het de verkeerde kant op geredeneerd. Je moet niet vanuit een abstract beeld werken, vindt Graham. Je moet allereerst ontdekken wat je leuk vindt, wat je echt interesseert, want dat kun je zo lang volhouden dat je er goed in wordt. Verder moet je je omringen met slimme mensen en goede boeken, nieuwsgierig zijn en zo je eigen kansen creëren en die benutten.

Ik vind dat mooi en het leuke is: het kan op elke leeftijd. Grote abstracte doelen zijn vaak onhaalbaar, luchtkastelen. Hoe meer je ze opblaast, hoe idealer en onbereikbaarder je ze maakt. Dan ben je al snel geneigd op te geven. Dus neem kleine stapjes. Is er ergens een kans die een beetje in je richting is, grijp die dan. Dat is dé manier om leuk werk te krijgen. Werk waar je echt je hart in kunt leggen. En dat maakt gelukkig.

Ellen de Bruin

Ellen de Bruin schrijft over psychologie voor NRC Handelsblad en nrc.next