Opnieuw moord in Tsjetsjenië

8B8178E7_515A_4F6E_8A45_FB8AB02CB2C7_mw203_s_1.jpgIn Tsjetsjenië zijn gisteren twee mensenrechtenactivisten vermoord, Zarema Sadoelajeva en haar man Alik Dzjabrailov. Sadoelajeva was hoofd van de liefdadigheidsorganisatie Red de Generatie, die medische en psychische hulp biedt aan jongeren die te lijden hebben gehad onder het geweld in Tsjetsjenië. Zo neemt die organisatie, een NGO,  kinderen onder haar hoede die tijdens de onafhankelijkheidsoorlogen van de jaren negentig ledematen hebben verloren. Sinds zijn oprichting in 2001 zijn dankzij Red de Generatie zeker honderd kinderen geopereerd en aan protheses geholpen.

Sadoelajeva en haar man werden gisteren door een groepje geüniformeerde mannen, die beweerden van de politie te zijn, uit hun kantoor gehaald en afgevoerd.  Hun met kogels doorzeefde lichamen zijn vanmorgen gevonden in de achterbak van hun eigen auto in een buitenwijk van Grozny. Het echtpaar werd vermoord een maand na de ontvoering en moord op mensenrechtenactiviste Natalia Estemirova.

Opvallend is dat de moord is gepleegd enkele dagen nadat de Tsjetsjeense president Kadyrov in een interview met westerse journalisten Estemirova er postuum van  langs gaf. Ze was volgens hem van geen enkele betekenis geweest.  Ook zou ze geen enkel eer- of schaamtegevoel hebben gekend en zei ze allen maar domme dingen. Het doet denken aan de woorden van Poetin toen hem naar een reactie op de moord op Anna Politkovskaja werd gevraagd.

In dat interview ontkende Kadyrov ook maar iets met de moord op Estemirova te maken te hebben. Wel zei hij dat hij en de zijnen ,,geen engelen” waren, maar dat hij hoogstpersoonlijk het onderzoek naar de moord op zich zou nemen. Ook zei Kadyrov dat Poetin zijn grote voorbeeld is. Van hem mag de huidige premier  liever vandaag dan morgen weer president worden, aldus het interview. Nu ligt zo’n uitspraak voor de hand, want aan Poetin dankt hij zijn huidige macht. Je moet je bij het toebedelen van die macht een soort quid pro quo voorstellen, waarbij Poetin Kadyrov een vrijbrief  heeft gegeven in ruil voor het handhaven van de orde door Kadyrov en zijn milities. En zolang Poetin de baas is, heeft Kadyrov niets te vrezen. Een in Rusland rondgaande anekdote luidt dat als Poetin op een ochtend vijftien minuten later zou ontwaken dan gebruikelijk, Kadyrov vermoord zou zijn.

Eerlijk gezegd denk ik niet dat president Medvedev blij is met de wijze waarop die ordehandhaving uitpakt. Medvedev, die zich voortdurend als een man van de wet en de rechtsstaat manifesteert, zit duidelijk met de moorden in zijn maag, want een slechtere pr voor zijn imago is niet denkbaar. Over Estemirova zei hij dat zij goed werk deed en dat ze de waarheid sprak. Zeldzame woorden van een Russische heerser over een criticus van het regime. Woorden die hem sieren. Maar hebben zij gevolgen, kun je je afvragen? Want tenslotte is Kadyrov een ondergeschikte van Medvedev en zou die hem eigenlijk moeten ontslaan, zoals in een normaal, beschaafd land zou gebeuren wanneer een overheidsfunctionaris herhaaldelijk faalt in het garanderen van de veiligheid van zijn burgers.

Sadoelajeva en haar man waren pas kortgeleden getrouwd, nadat Dzjabrailov vier jaar gevangen had gezeten op verdenking van banden met gewapende separatistische groeperingen. Dat zou dus een reden voor de moord kunnen zijn. Want in Tsjetsjenië wordt iedereen die ook maar vaag wordt verdacht banden met de rebellen te hebben door de milities vermoord of gemarteld. Meestal wordt dan ook zijn huis platgebrand, zijn familieleden in de gevangenis gegooid, zijn vrouw verkracht. Juist daarover schreef Estemirova haar verslagen. ,,De waarheid”, zoals Medvedev het noemde.

Volgens een familielid van Sadoelajeva kwamen de ‘politieagenten’ in de eerste plaats voor Dzjabrailov en is Sadoelajeva uit eigen beweging met hem meegegaan. Als de actie van gisteren er inderdaad in de eerste plaats op was gericht  Dzjabrailov uit de weg te ruimen, dan kun je niet anders dan concluderen dat de daders regeringstroepen moeten zijn geweest.

Mensenrechtenactiviste Jekaterina Sokirjanskaja van Memorial meent dat de moord een daad van intimidatie was jegens alle onafhankelijke organisaties die gefinancierd worden door het buitenland. Als dat zo is, dan loopt nu echt iedereen die voor zo’n organisatie werkt gevaar, wat weer een drama voor Tsjetsjenië kan zijn, omdat juist NGO’s als Artsen zonder Grenzen en het Rode Kruis zich zo geweldig inzetten voor de Tsjetsjeense bevolking.

Volgens Aleksandr Tsjerkassov van Memorial hadden de ontvoerders zich bekend gemaakt als leden van de veiligheidstroepen. Ze lieten zelfs een telefoonnummer achter, dat later niet bleek te werken. Misschien is dat ook wel de reden dat de Tsjetsjeense minister van Binnenlandse Zaken zei dat het echtpaar vrijwillig in de auto was gestapt, om het wegvoeren wat onschuldiger te laten overkomen en de moord in andermans schoenen te kunnen schuiven.