Media hebben geen tijd meer voor fotoreportages

Op eigen werk van zelfstandig werkende fotografen wachten kranten en tijdschriften niet meer. „Het draait steeds meer om dat ene snelle plaatje dat snel beschikbaar is.”

Vluchtelingen bij Libische grens, jaren ’70. Foto Raymond Depardon On the border between Nigeria and Libya. Illegal immigrants from Nigeria and South Niger flee their hunger stricken homelands and cross the Libyan border on trucks, in the hope of finding work. The truck drivers often abandon them in the desert, 200-250 kms from the cities, if they see any sign of control. The migrants are used to living in forests and are completely unprepared for the desert. Contact email: New York : photography@magnumphotos.com Paris : magnum@magnumphotos.fr London : magnum@magnumphotos.co.uk Tokyo : tokyo@magnumphotos.co.jp Contact phones: New York : +1 212 929 6000 Paris: + 33 1 53 42 50 00 London: + 44 20 7490 1771 Tokyo: + 81 3 3219 0771 Image URL: http://www.magnumphotos.com/Archive/C.aspx?VP3=ViewBox_VPage&IID=2S5RYDW168HD&CT=Image&IT=ZoomImage01_VForm Magnum

Er zijn geen memorabele foto’s gemaakt van de rechtszitting waarop fotoagentschap Gamma op de valreep van juli aan zijn ondergang begon.

Geen beelden die tegelijk beschouwelijke afstand en tedere verbondenheid uitdrukken, zoals karakteristiek voor het werk van een van de oprichters van Gamma, Raymond Depardon. Geen dramatische ondergangsbeelden van een Parijse faillissementsstrijd, die hoe dan ook waren verbleekt naast de echt dramatische beelden die fotoreporters van het agentschap sinds 1966 gingen ophalen in de brandhaarden van de wereld.

Met Sipa en Sygma was Gamma één van de drie ‘A’s – de eindletters waren bepalend– die tussen de jaren zeventig en negentig Parijs een reputatie gaven als een centrum van fotojournalistiek.

Het naderende faillissement van Gamma heeft een debat op gang gebracht over de crisis in de fotojournalistiek. Persagentschappen, zoals Reuters en AFP, die eerder investeerden in digitale fotografie, bepalen steeds sterker het fotoaanbod waaruit media kiezen. Agentschappen van fotografen die hun eigen reportages maken, verkeren in moeilijkheden. „Media zijn minder geïnteresseerd in reportages van fotografen die in hun onderwerp hebben geïnvesteerd”, zei Gamma-fotograaf Jean-Luc Luyssen. „Het draait steeds meer om dat ene snelle plaatje dat snel beschikbaar is.” De teloorgang van de Franse fotoagentschappen is al even aan de gang. Sipa is al jaren eigendom van een financiële groep en heeft de geur van onafhankelijkheid en journalistiek avontuur verloren. Sigma is verdwenen, met archief en zonder reporters opgegaan in de reusachtige fotodatabank Corbis. Maar Gamma was er nog. Met veertien staffotografen en een archief, in de rue D’Enghien in Parijs. Gamma was een onderdeel geworden van de groep Eyedea Presse, dat het uitbaten van de databank in een ander bedrijf had ondergebracht, Stills. Begin deze eeuw zorgden verschillende saneringen door de toenmalige eigenaar Hachette voor onrust, maar die periode leek voorbij na de overname in 2006 door het investeringsfonds Green Recovery.

Eyedea Presse heeft nu faillissement aangevraagd. Eerste stap: fotografen ontslaan. Bestuursvoorzitter Stéphane Ledoux ziet in hen het probleem: „We hebben de fotojournalistiek gedood door freelancefotografen in dienst te nemen als werknemers.” Hij onderhandelt nu over een doorstart voor Eyedea, met fotofonds en agentschappen, maar zonder fotojournalisten.

Als Gamma afscheid neemt van de fotojournalistiek, zal het in ieder geval niet geruisloos zijn geweest. In Frankrijk wordt nu gedebatteerd over de crisis in de fotojournalistiek.

Is die crisis er? Ja, is het antwoord van een collectief van prominenten die hun naam hebben verbonden aan een petitie om Gamma alsnog te redden; Sauvons l’Agence Gamma! „Het verdwijnen van het agentschap Gamma zou een nieuwe stap zijn naar het einde van het pluralisme van de pers”, staat er onheilspellend in de petitie. Er wordt gerept van een „bedreiging voor het recht op informatie en om te informeren.”

Er staan veel bekende namen onder de oproep. Niet alleen van leidende politici, zoals fractievoorzitter Jean-François Copé van regeringspartij UMP, de sociaal-democratische partijleider Martine Aubry en Europees Groenenleider Daniel Cohn-Bendit – zelf onderwerp van een beroemde foto uit mei 1968 van Gamma-fotograaf Gilles Caron, die in 1970 in Cambodja omkwam, en nog altijd als een der eersten wordt genoemd om de mythische uitstraling van Gamma te illustreren.

Ook hoofdredacteuren tekenden de petitie, van uiteenlopend gekleurde media als Le Figaro, Libération, Le Nouvel Observateur en het door fotoreportages beroemd geworden Paris Match. Ook zij vrezen voor het pluralisme in de media nu Gamma dreigt te verdwijnen.

Hun steun is des te opvallender omdat zij zelf worden aangewezen als de schuldigen in deze crisis in de fotojournalistiek. Directeur Jean-François Leroy van het fotofestival Visa pour l’Image, dat eind deze maand zijn 21ste editie beleeft in Perpignan, meent dat nieuwsmedia geen recht doen aan de belangstelling van het publiek voor fotojournalistiek. „Fotoreporters zouden er niet zo slecht voorstaan als media minder interesse zouden tonen in de spijkerbroek van president Obama in plaats van zich af te vragen wat er echt in de wereld gebeurt”, zei hij in een radiodebat.

Aan de andere kant zijn er ook prominente dwarsliggers. Onder hen is juist Raymond Depardon, een van de oprichters van Gamma, maar al in 1979 vertrokken naar Magnum. „Laten we ophouden te zeggen dat er een crisis is in de fotojournalistiek”, zei hij tegen Libération. Hij denkt dat de manier van werken van een bureau als Gamma uit de tijd is: fotografen die proberen met hun foto’s een eigen verhaal te vertellen en tegelijk op de nieuwsmarkt moeten concurreren met de grote rijke persagentschappen. „Gamma was al lang dood.”

Meer foto’s van Gamma op www.gamma.fr