Wat moet een mens nu met 27,5 miljoen?

De Jackpot valt vandaag. Maar is het ethisch zo’n bedrag aan één persoon uit te keren, vraagt Herbert Blankesteijn zich af. Maak liever tien mensen blij.

Vandaag keert de Staatloterij de grootste jackpot ooit uit: 27,5 miljoen euro. Belastingvrij. Vroeger noemden we dat zestig miljoen gulden.

De prijs zal zeker vallen en als het winnende lot niet in vijven is gesplitst of is gekocht door een vereniging, zal één persoon dit bedrag opstrijken.

Als die 27,5 miljoen een bonus was voor een bankdirecteur zou het land te klein zijn. Exhibitionistische beloningen! Is het anders als je een willekeurige loterijdeelnemer met zo’n hoeveelheid geld opzadelt? Is dat überhaupt ethisch? Bij een bankdirecteur lijkt me de kans dat hij zinvol met het geld weet om te gaan heel wat groter, en hij raakt niet van zijn sociale omgeving geïsoleerd.

Wat moet een mens met 27,5 miljoen euro? Daar heb je tegenwoordig bijna twéé Klaas-Jan Huntelaars voor, maar dan? Ik beantwoord liever de vraag voor eentiende van dat bedrag.

Er zijn natuurlijk tal van manieren om 2,75 miljoen te besteden. Eén is de volgende. Driekwart miljoen geef je uit aan een schitterend huis, de auto die je altijd al wilde hebben en een wereldreis – of welke combinatie van hartewensen dan ook. Twee miljoen beleg je. Vijf procent rendement is niet zo moeilijk te halen; na aftrek van 1,2 procent belasting op het vermogen houd je een jaarlijks inkomen over van 3,8 procent van twee miljoen: 76.000 euro. Aangezien daar geen inkomstenbelasting over wordt geheven, is dat gelijkwaardig aan een salaris van zo’n anderhalve ton. Vroeger noemden we dat 330.000 gulden en was het een bankierssalaris. Woonlasten zijn er nauwelijks, want het huis is al betaald.

Bedenk dat hierbij van het kapitaal van 2 miljoen niets wordt opgemaakt. Als je eenmaal oud genoeg bent, smijt je dat lekker alsnog over de balk, tenzij je het aan je erfgenamen gunt.

Wat hieruit blijkt, is dat je met eentiende van de jackpot van vandaag iemand een financieel zorgeloos leven kunt geven. Nooit meer werken, schitterend wonen, een prima inkomen. Wat is dan de diepere gedachte achter het uitloven van een prijs die tien keer zo hoog is?

De reclamespots van de Staatsloterij wekken de indruk dat 27,5 miljoen euro echt véél geweldiger is dan pakweg 10 of 20 miljoen. Dat slaat nergens op. Je bezorgt mensen een geldinfarct, dat is alles.

Waarom één persoon belasten met zo’n megabedrag als je er tien gelukkig kunt maken? Dat is niet alleen veel beter voor de winnaars, ook voor de Staatsloterij zelf. Die kan dan adverteren met een tien keer zo grote kans op levenslange rijkdom.

Weg dus met de exhibitionistische jackpots. Een miljoen of drie is meer dan genoeg.

Herbert Blankesteijn is journalist en medewerker van NRC Handelsblad.