Waarom zijn aderen blauw terwijl bloed zelf rood is?

Wie zich in zijn vingers snijdt, ziet rood bloed uit de huid druppelen. Wie hard in zijn bovenarm wordt geknepen, krijgt een blauwe plek. Jeannette Husslage uit Wormerveer vraagt zich al heel lang af waarom aderen en bloeduitstortingen blauw zijn, terwijl bloed zelf rood is.

Kees Kox, vaatchirurg in het Academisch Medisch Centrum, legt uit hoe het zit. Kox: „De wand van slagaders is wit en er stroomt helder rood bloed doorheen. Bij gewone aders, die vaker aan de oppervlakte van het lichaam liggen, is de wand dunner en bijna doorzichtig. Door die aders stroomt zuurstofarm bloed. Dat is donkerrood.”

Dat een ader er van buitenaf blauw uitziet komt doordat de wand van de ader de kleur van het donkerrode bloed dat er doorheen stroomt „als het ware vertekent”. Aderen liggen bovendien onder enkele lagen weefsel, waardoor ze niet rood, maar blauw door de huid heen schemeren.

Voor bloeduitstortingen geldt hetzelfde. „Dat zijn kapotte bloedvaatjes waaruit het bloed de weefsels instroomt.” Dat weefsel, de huid, vertekent de rode kleur van het bloed. Dat een blauwe plek later vaak geel wordt, komt door de stof bilirubine, die het bloed afbreekt. Bilirubine is geel.

Heeft de term blauw bloed nog iets met dit alles te maken? Ja, deze term, gebruikt om mensen van adel aan te duiden, heeft waarschijnlijk inderdaad te maken met de blauw uitziende aderen. Er gaan verschillende verhalen de ronde over de afkomst van de uitdrukking ‘blauw bloed hebben’.

Volgens de website van Onze Taal is een daarvan dat tijdens de Moorse overheersing (800-1500) veel gemengde huwelijken werden gesloten, waardoor er veel kinderen met een donkerder huid werden geboren. De aristocratische families die hun blanke huid konden bewaren, waren erg trots op de blauwe aderen die bij hen door de huid heen zichtbaar bleven. Een andere verklaring is dat de hogere klassen in de 19de eeuw niet buiten werkten. Hun huid werd niet bruin door de zon, met als resultaat dat de blauwe aderen zichtbaar bleven.

Judith Spiegel