'Wat doen die andere mensen op een piëta?

Aan de kunstacademies studeren dit jaar 1.521 studenten af. Vandaag als zesde van een serie: René Kuipers van Minerva in Groningen.

René Kuipers: ‘Geen titel’ (2009, olie op paneel, 100 x 125 cm)

Een schilderij met een aureool, waar vind je dat nog? René Kuipers (28) zette er zelfs twee op een van de grote schilderijen waarmee hij aan de Groningse academie Minerva afstudeerde. Wie de twee heiligen zijn, is niet meteen duidelijk. Eén hangt achterover, gekleed in een lendendoek. Het licht valt op zijn bovenbenen. Naast hem maakt de ander een larmoyant gebaar. Deze heilige draagt een moderne bloes met een Chinees drakenmotief. Verder zie je een donkere man die bijna verdwijnt in de zwartbruine achtergrond en iemand op een kantoorstoel, de vingers peinzend aan het gezicht, benen over elkaar.

„Mijn schilderijen beginnen met een klein ideetje”, zegt René Kuipers. „In dit geval vond ik het opvallend dat bij geschilderde piëta’s vaak mensen op de achtergrond staan. Wat doen ze daar en wat voegen ze eigenlijk toe? Ik wilde daar een wending aan geven door het over de omstanders te laten gaan. De twee mensen die de piëta afbeelden, zijn een attribuut van de bijfiguren.”

De personages keren op verschillende schilderijen terug. Ook op een scherm waar een animatiefilm in de stijl van computergames draait. Maar wat het gezamenlijke verhaal is, blijft met opzet vaag. Kuipers: „Ik wil hoogstens aanzetten geven waar de toeschouwer houvast aan heeft om tot zijn eigen interpretaties te komen.”

Bijna iedereen op de schilderijen kijkt de toeschouwer aan. „Het is spannend als de karakters elkaar niet aan kijken.” De enige uitzondering is een schilderij met twee mannen, waarvan de grote een hand op de schouder van de ander legt. „Daar is het contact fysiek.”

Kuipers heeft een achtergrond als computerprogrammeur. „Voor mij is de link tussen de digitale computer en het schilderen vrij natuurlijk gekomen.” Schetsen en voorstudies – hij staat zelf model voor alle personages – voegt hij samen in een 3D-programma op de pc. „Zo kan ik spelen met de compositie. Pas daarna begin ik te verven. Eerst maak ik op een klassieke manier een monochrome onderschildering en die glaceer ik langzaam af met kleur. Dat duurt ongeveer een half jaar per schilderij.”

Van docenten op Minerva zoals Gouke Notebomer, Matthijs Röling en Frank Lisser heeft Kuipers veel geleerd. „Maar mijn voorbeelden zijn vooral zeventiende-eeuwers. Ik haal ook inspiratie uit games en films. Tijdens het maken heb ik veel naar Dekalog van Kieslowski gekeken. Ik vind het fascinerend hoe games visueel een wereld creëren waar je als toeschouwer wordt ingezogen.”

René Kuipers gaat meedoen aan een groepsexpositie in de Groningse galerie MooiMan. „En ik ga op zoek naar een goed podium om mijn werk te presenteren, films en schilderijen samen. Ik heb dit jaar bijna als een kluizenaar gewerkt, nu kijken wat er gaat gebeuren.”

Inl. renekuipers.nl. Artikelen uit deze serie op nrc.nl/kunst