Balans van een oorlog

Eén jaar geleden begon Rusland een vijfdaagse veldtocht tegen Georgië, die militair gezien succesvol was. Georgië moest de provincies Zuid-Ossetië en Abchazië prijsgeven. Rusland bewees dat het, spiegelbeeldig aan de Amerikaanse western hemisphere, een eigen oostelijke hemisfeer heeft.

Maar politiek is de operatie tot nu toe minder geslaagd. De protectoraten Zuid-Ossetië en Abchazië zijn tot nu toe alleen door Nicaragua erkend. Zelfs Wit-Rusland had geen trek om Moskou met een erkenning te gerieven.

Ook andere pogingen van Rusland om zijn gezag in het voormalige Sovjetterritorium te doen gelden, zijn afgelopen jaar niet allemaal voorspoedig verlopen. Begin dit jaar leek het te lukken om Kirgizië, met een lening als lokaas, zover te krijgen de Amerikaanse vliegbasis te sluiten. Maar nadat het Russische geld binnen was, ging de president van Kirgizië gewoon met de VS onderhandelen over een hogere huurprijs. Weliswaar gunde hij vorige week de Russen een extra tweede basis in Kirgizië, maar die geste leidde er weer toe dat Oezbekistan – het volkenrijkste land in Centraal-Azië – juist afstand nam van Rusland. De Russische aanwezigheid provoceert alleen maar „radicaal extremistische krachten” in de regio, aldus Oezbekistan.

Andere ex-Sovjetrepublieken spelen eveneens dergelijk dubbelspel of nemen, zoals in Moldavië, voorzichtig afstand. De oorlog heeft kennelijk niet zoveel angst ingeboezemd. Ook in Rusland zelf. Daar staat het kruitvat Kaukasus op ontploffen. In hoog tempo lijken de dominostenen er om te vallen. Moorddadige anarchie is de norm geworden. Eigenlijk heeft Moskou alleen in Kiev een steviger hefboom overgehouden. Maar dat moet de Oekraïense politieke top, die tot op het bot is verdeeld, ook zichzelf verwijten.

De masculiene foto’s die deze week zijn vrijgegeven van premier Poetin, te paard en met ontbloot bovenlijf, ogen nu, anders dan een jaar geleden, vooral ridicuul.

Maar deze negatieve balans van de Kaukasische expeditie maakt het de NAVO niet makkelijker. Georgië zal niet snel lid worden van de alliantie. Daarover hoeft de NAVO niet zo rouwig te zijn. Maar het bondgenootschap moet zich verder niet laten ringeloren. Secretaris-generaal Rasmussen pleitte deze week op zijn eerste dag in functie voor een voortgezet partnership dat niet door Ossetië mag worden „vergiftigd”. Afghanistan, terrorisme, piraterij, nucleaire proliferatie zijn daarvoor te belangrijk, aldus Rasmussen.

Dat klopt. Want op de keper beschouwd is Rusland minder macho dan de vakantiefoto’s van Poetin suggereren. In The Wall Street Journal legde de Amerikaanse vicepresident Biden uit waarom. „De Russen kampen met een krimpende bevolking, met een kwijnende economie en met een banksector die vermoedelijk niet in staat is de komende vijftien jaar te doorstaan. De wereld is voor hen aan het veranderen maar ze klampen zich vast aan een onhoudbaar verleden”, zei Biden.

Diplomatiek gesproken was dit, om het taalgebruik van president Obama te parafraseren, een stom interview. In Moskou deden sommige functionarissen dus meteen alsof ze gekwetst waren. Maar analytisch is er weinig tegenin te brengen. En Moskou weet dat. Om politieke redenen kan het Kremlin dat alleen niet eerlijk aan het volk toegeven.