Expertdiscussie

Na het opiniestuk van Paul Schnabel (‘We voelen ons enorm tekortgedaan’, 18 juli) volgde een uitgebreide discussie op nrc.nl/expert. Een greep uit de reacties.

Grove generalisaties

„Het zijn altijd de anderen die moeten veranderen“, schrijft Paul Schnabel. Daar is het stuk zelf het sprekendste voorbeeld van. Het komt erop neer dat alle Nederlanders op het gebied van fatsoenlijke omgangsvormen niet deugen. Een buitenlander die Nederland niet kent, maar wel toevallig Nederlands leest, moet wel de indruk krijgen dat de publieke ruimte in Nederland volstrekt onleefbaar is. Paul Schnabel maakt zich schuldig aan grove generalisaties en daar schieten we niks mee op. Integendeel. De hufters (voor zover ze dit lezen) wordt hierin verteld dat ze geen misselijke uitzonderingen zijn, maar dat iedereen zich slecht gedraagt. Wat altijd een goed excuus is om er maar gewoon mee door te gaan.

F. MARKESTEIN Bussum

Praat over echte normen

Jammer dat de discussie over ‘normen en waarden’waar premier Balkenende (CDA) bij zijn aantreden toe heeft aangezet vrijwel direct veranderd is in een paternalistische discussie over ‘fatsoen’: rommel hoort in de prullenbak, geen harde muziek in openbare ruimten, opstaan voor ouderen in de bus etc. En ook bij Paul Schnabel zien we precies hetzelfde. Hij lijkt de scènes uit de SIRE-campagne voor waar aan te nemen.

Een echte discussie over ‘normen en waarden’ zou juist moeten gaan over wezenlijker vraagstukken, zoals solidariteit (wie moet solidair zijn met wie? jongeren met ouderen of andersom?), veiligheid (of hoeveel vrijheid moeten we inleveren om veiligheid te waarborgen?), privacy (mogen we zelf beslissen of we een Elektronisch Patiëntendossier krijgen?), bestuurlijke transparantie (hoe is Nederland betrokken geraakt in Irak?) en het milieu. EVA DE VALK Amsterdam

Ook ik erger me aan horkerig gedrag Schnabel zegt: „Meer dan 90 procent van de Nederlanders vindt andere Nederlanders te egocentrisch. Dat heeft iets tragisch en komisch tegelijk: in feite verwijt dus iedereen elkaar te weinig rekening te houden met anderen.“ Hij suggereert daarmee dat we anderen verwijten wat we kennelijk zelf ook doen.

Eerlijk gezegd lijkt me dat onzin. Het kan namelijk heel goed zijn dat de inschatting van 90 procent van de Nederlanders juist is. Stel, 90 procent is fatsoenlijk, innemend en hoffelijk, maar 10 procent is grof, horkerig en gewelddadig.

Dan kun je verwachten dat iedere Nederlander dagelijks meermaals in contact komt met horken. In een willekeurige schoolklas zitten dus drie horken, in de tram of de bus ook een redelijk aantal. Voeten op de bank, muziek hard, noem het maar op. Dat gedrag overheerst de hoffelijkheid van de anderen zeer. Natuurlijk vinden mensen dan dat ‘men’ zich asociaal gedraagt. Het zou pas vreemd zijn als het anders werd ervaren.

Overigens zal die 10 procent iedereen die hen aanspreekt op het gedrag als een hork ervaren. Het is dan ook goed verklaarbaar dat 90 procent van de mensen vindt dat ‘men’ egocentrisch is en dat men van zichzelf vindt dat hij dat niet is. Ik zal het alvast verklappen: ik behoor ook tot die 90 procent. Ik ben een redelijk hoffelijke en vriendelijke man die zich ergert aan horkengedrag van anderen dat veel te vaak voorkomt en waar niets aan wordt gedaan.

G.l.M. VERHOEF Almere

Het depositogarantiestelsel moet op de schop, betoogt Tsjalle van der Burg. Verlaag bijvoorbeeld de garantie voor spaarders, want sparen is net als beleggen, en daar kleven nu eenmaal risico`s aan. Wat vindt u?