Chemokuur

De samenstelling van chemotherapie is mensenwerk. Een onpersoonlijker voorvoegsel dan ‘chemo’ voor een medische kuur bestaat haast niet. Voor iets destructiefs als kankercellen wil je misschien ook helemaal geen vriendelijk klinkend woord. Harde actie! Als een leger dat samen met je de strijd aangaat tegen ongeremde wildgroei trekt de cocktail van werkzame stoffen via het infuus of de in ontwikkeling zijnde chemopil je lijf binnen. Welke ingrediënten zijn er actief in een chemokuur? Of wil je daar juist niets van weten?

Het blijkt dat de werkzame componenten samen met het proces bepalend zijn voor die hard klinkende naam. De chemokuur breekt in op het chemische proces van de celdeling en doet dat met vooral chemische stoffen, de zogenaamde cytostatica. Er bestaat ook een veelgebruikte chemokuur voor niet-kankergevallen, beter bekend als de antibioticakuur, maar dat is een ander verhaal.

Terug naar de cytostatica, middelen die de celdeling stopzetten of vertragen. Daar zijn er nogal wat van, met wonderlijke benamingen zoals oxaliplatine, gebaseerd op het edelmetaal platinum,het al vanaf 1959 gebruikte busulfan of stikstofmosterd: mustine. Dit is een afgeleide van het giftige mosterdgas, dat vooral bekend is door de schrikwekkende toepassing tijdens de Eerste Wereldoorlog. De lijst gaat door met functionele, afstandelijke namen als fluorouracil, epirubicine, cyclofosfamide en methotrexaat. Een opvallende giftige stof die in de chemococktail kan voorkomen is paclitaxel, een stof die behoort tot de groep van taxanen. De paclitaxel wordt gewonnen uit de Europese taxus, een doodgewone conifeer die in menig tuintje staat. Eén conifeer levert maar heel weinig placlitaxel en je hoeft je om de mogelijke giftigheid van je sierstruik dan ook geen zorgen te maken.

Is het een kleine geruststellende gedachte dat de onnatuurlijke chemococktail voor een deel uit natuurlijke gifstoffen bestaat? En maakt het dan nog wat uit of de coniferenkwekers werken volgens biodynamische principes? Nee, natuurlijk niet, de chemotherapie blijft zich kenmerken door de gedoseerde giftigheid van de grondstoffen in de verschillende cocktails. Voor de gebruiker zal de chemokuur een aanvallend leger blijven met onbekende soldaten, tijdelijke helden zonder naam.

Joost Alferink