Al-Shabaab trekt overal radicale strijders aan

Op veel plaatsen worden radicale moslims in verband gebracht met de Somalische groepering Al-Shabaab.

Ook in Nederland worden vier mensen hiervan verdacht.

Moslimextremisten hebben een sluier van rigide islam over delen van Somalië getrokken en banden aangeknoopt met internationale terroristische organisaties. „Maar er bestaan geen concrete aanwijzigingen dat zij leiding geven aan internationale terroristische acties”, zegt een bron die betrokken is bij vredesoperaties van de Verenigde Naties. „Daarvoor hebben ze vermoedelijk de capaciteit niet.”

De meest radicale moslimstrijders in Somalië behoren tot de groep Al-Shabaab (Arabisch voor ‘de jeugd’). De naam van deze organisatie dook de afgelopen weken ineens op verschillende plaatsen over de hele wereld op, van Nederland tot Australië en van de VS tot Indonesië.

Vier uit Nederland afkomstige mannen die vorige week gearresteerd werden in Kenia, zouden onderweg zijn geweest naar een trainingskamp van Al-Shabaab. Zij worden vandaag in Nederland voorgeleid aan de rechter-commissaris. Justitie verdenkt hen van deelname aan een terroristische organisatie.

Deze week werden in Australië vier verdachten gearresteerd die een aanslag op een legerbasis zouden hebben voorbereid. Zij zouden banden hebben gehad met Al-Shabaab en sommigen van hen zouden in Somalië hebben gevochten.

„Voor zover we weten hebben Shabaab-strijders eerder dit jaar losse contacten gehad met extremisten in Jemen en met sympathisanten uit Indonesië en Australië”, zegt de veiligheidsadviseur van de VN, die anoniem wil blijven. „Eerder dit jaar blies een zelfmoordenaar met Somalische connecties zichzelf in Jemen op. Al-Shabaab onderhoudt ook goede contacten met wapenleveranciers in Jemen.”

Al-Shabaab heeft vermoedelijk honderden buitenlandse aanhangers van de heilige oorlog aangetrokken, vooral uit landen als Afghanistan en Pakistan, maar de internationale agenda van de groep lijkt beperkt. Kopstukken van Al-Qaeda zoals Osama bin Laden en Ayman al-Zawahiri hebben in het verleden via videoboodschappen opgeroepen tot heilige oorlog in Somalië, maar analisten zeggen dat definitief bewijs van banden tussen Al-Qaeda en Al-Shabaab nog nooit geleverd is. „Het grootste risico zijn groepen jongeren buiten Somalië die zich aangetrokken voelen tot de extremisten en spontaan in actie komen”, zegt de VN-adviseur.

De omschrijving van buitenlandse jongeren die zich aangetrokken voelen tot de strijd lijkt van toepassing op de groep jonge Somalische Amerikanen die de afgelopen paar jaar naar Somalië trokken. Ten minste twee jonge mannen uit Minneapolis, de stad waar een grote diaspora van ruim 30.000 Somaliërs woont, hebben dit jaar voor de rechtbank bekend in Somalië een gewapende training van Al-Shabaab te hebben doorlopen. In oktober vorig jaar blies een 26-jarige man uit de groep zichzelf op in de semi-autonome Somalische regio Puntland, voor zover bekend de eerste Amerikaanse zelfmoordterrorist ooit.

Al-Shabaab kwam naar voren als de voorhoede van de strijd tegen de Somalische regering nadat in december 2006 de Unie van Islamitische Rechtbanken (ICU) was verdreven. De ICU, een verbond van radicale en gematigde moslims, was een half jaar aan de macht geweest. De ICU was er in de zomer van 2006 in geslaagd om met brede volkssteun de macht te grijpen van een groep corrupte krijgsheren, die door de Verenigde Staten werden gesteund in de hoop om zo terroristen te pakken te krijgen.

Onder het fundamentalistische bestuur van de ICU in de hoofdstad Mogadishu ontstond weer een vorm van orde in de mislukte staat Somalië, waar met het einde van de dictatuur in 1991 ook iedere vorm van effectief centraal gezag was verdwenen. Burgers gingen zonder wapens de straat op, de wegversperringen werden opgeheven en aan de piraterij voor de kust kwam goeddeels een einde.

De ICU werd eind 2006 verjaagd door troepen uit Ethiopië, dat het fundamentalistische bewind aan zijn grens vreesde. De radicale militaire vleugel van de ICU, Al-Shabaab, zette de strijd voort onder leiding van Aden Hashi Ayro. Ayro had in het halve jaar van fundamentalistisch bestuur in Mogadishu leiding gegeven aan Al-Shabaab. Ook leidde hij de puriteinse campagne tegen het kijken naar televisie en het gebruik van de mild stimulerende drug qat. In 2005 zou hij al opdracht hebben gegeven tot de moord, in Mogadishu, op de Britse BBC-correspondent Kate Peyton.

Onder aanvoering van Ayro bestreed Al-Shabaab vanaf december 2006 de troepen uit christelijk Ethiopië, die door veel Somaliërs beschouwd werden als bezetters. De nationalistische Somaliërs moeten niets hebben van buitenlandse inmenging in hun land. Ayro wordt verantwoordelijk gehouden voor moorden op binnen- en buitenlandse hulpverleners en journalisten in Somalië. De aanslagen op de Amerikaanse ambassades in Kenia en Tanzania in 1998 en op een Israëlisch hotel aan de Keniaanse kust in 2002 zouden door Al-Qaeda in Somalië, en met medewerking van Ayro, zijn voorbereid.

Amerikaanse bommen doodden Ayro vorig jaar. Al-Shabaab wordt sinds Ayro’s dood geleid door zijn strijdmakker Hassan Turki. De groepering controleert nu vrijwel geheel Zuid-Somalië en delen van Centraal-Somalië.

De politieke agenda van de fundamentalisten is omstreden in Somalië. De politiek geïnspireerde islam in Somalië dateert uit de jaren zestig toen de eerste radicale moslimgroep werd opgericht. Eeuwenlang hebben Somaliërs hun islam gepraktiseerd op een wijze die andere manieren van geloofsbelijdenis respecteert, met tolerantie en gematigdheid. De rigide gedragscode van de fundamentalisten roept verzet op, evenals het verbod op het gebruik van het populaire, lichtverdovende middel qat.

De radicalen wekken grote ergernis op bij Somalische islamitische geleerden door hun vernietigingen van tombes van gerespecteerde sufi-heiligen, want volgens de wahabi-versie van de islam zoals toegepast door Al-Shabaab mogen voorvaderen niet vereerd worden. Ze laten overspelige mannen en vrouwen stenigen en van dieven wordt de hand afgehakt.