Zet je tv gerust op eBay, je zult 'm niet missen

De gemiddelde Nederlander kijkt al jaren iets meer dan drie uur televisie per dag.

Terwijl het medium echt niet meer van deze tijd is en je gemakkelijk zonder kunt.

‘Kill your TV – reclaim your life’, stond er op het T-shirt van een vage kennis. Enthousiast sprak ik haar aan: een lotgenoot! Geen televisie hebben is net zoiets als niet geloven in god: het merendeel van de tijd ben je daar helemaal niet mee bezig, maar zo af en toe heb je behoefte aan iemand die je vertelt dat je niet alleen bent, en dat Balkenende en Rouvoet degenen zijn die gek zijn; jij niet.

Het meisje met het gave T-shirt begon te blozen en te stamelen en kreeg een rode kop. Ze had wél een televisie, legde ze uit, ‘maar ik kijk er bijna nooit naar’. Ze schaamde zich een beetje, dat was duidelijk.

Dat zie je wel vaker bij televisie-eigenaren. Ze hebben hun hele woonkamer ingericht om tegemoet te komen aan de eisen van de buis, ze slaan een vakantie over om het geld te kunnen investeren in een gigantisch plasmascherm. Maar als ze dan een hele avond hebben doorgebracht met Matthijs van Nieuwkerk, Lost en het pornokanaal, en je vraagt ze de volgende ochtend wat ze hebben gedaan, dan zeggen ze: ‘oh, niets’.

Onlangs was het tien jaar geleden dat mijn televisieloze bestaan begon. Ik ging verhuizen en het toestel was een beetje gammel, dus liet ik hem achter. Ik zou, eenmaal gesetteld op mijn nieuwe locatie, wel een nieuwe kopen. Dat heb ik dus nooit gedaan, want als hij eenmaal weg is, mís je dat ding ook niet.

Dat is nog iets dat televisielozen gemeen hebben met atheïsten: de onzinnige aanname dat het alleen een kwestie van tijd is voor de rest van de wereld hun voorbeeld volgt. Halverwege mijn nieuwe ascese wist ik het zeker: heel Nederland zou zijn televisies doodmaken, en zijn leven terugeisen. Documentaires en films? Dvd’s zijn zo goedkoop dat je voor dat geld toch niet meer gaat wachten tot het een programmeur behaagt om jouw favorieten uit te zenden? Series? Eeuwig wachten tot het eindelijk op de buis komt, en als beloning voor dat geduld moet je door een eindeloze gierput van reclame heen waden. Toen South Park en Firefly eindelijk, na jaren en jaren, op de Nederlandse televisie verschenen, had iedereen uit de doelgroep de afleveringen allang gezien.

Nieuws? nrc.next brengt je beter op de hoogte van wat er in de wereld gebeurt dan een avond op de bank hangen. De laatste keer dat ik het nieuws opzette was afgelopen Koninginnedag, de streaming-uitzending via internet. Een persvoorlichter van de politie vertelde alles over de aanslag. Tenminste: alles over de aanslag dat al uren op alle nieuwssites stond. Honderdkoppige redacties, peperdure camera’s, satellietverbindingen, perskaarten, en de hele mikmak, het werd allemaal kansloos gepowned door sites waar één vrijwilliger de nieuwsstroom in de gaten hield.

Maar de verwachtte onttelevisiering van Nederland bleef uit. De gemiddelde Nederlander kijkt al jaren iets meer dan drie uur per dag naar de televisie. Drie uur per dag! En in plaats van zich kapot te schamen komen die mensen mij vragen of ik, arme televisieloze stakker, niet hun oude televisie wil hebben. Ook in dat opzicht is televisie net een godsdienst: men kan zich niet voorstellen dat je ook zònder een volwaardig leven kunt hebben.

En in zekere zin is dat natuurlijk ook zo. Ik heb tien jaar maal 365 dagen maal drie uur geen televisie gekeken. Wat heb ik met al die tijd gedaan? Ook niks, eigenlijk. Doorgebracht met vrienden. Een angstaanjagende vaardigheid bereikt in sommige computerspelletjes. In de categorie ‘reclaim your life’ scoren die niet echt hoger dan televisie, maar in elk geval zit er meer interactiviteit in dan alleen de volumeknop. Boeken gelezen. Een boek geschreven, al moet gezegd worden dat ook mensen mèt televisie daarin slagen.

Het belangrijkste verschil is geestelijk: je blijft gevrijwaard van de eeuwige reclamespotjes, onderbroken door programma’s met sluikreclame, de complexe wereldproblematiek uitgelegd in oneliners omdat domme mensen wegzappen als het moeilijk wordt, de tieten waar je niet aan kan zitten en de plaatsvervangende schaamte voor de mensen die alles met zich laten doen om maar op televisie te mogen komen. Je wordt niet meer in je hoofd gekotst. Ja, er zitten goudklompjes tussen het braaksel, maar zeker geen drie uur per dag. En als je geen televisie hebt, hoef je ze er zelf niet uit te filteren.

Het is net als met sporten: als je gaat sporten, maar niet ook op je eten let, val je niet af. Je ziet er niet beter uit, maar je voelt je wel beter.

Probeer het gewoon eens. Je houdt het op vakantie uit zonder televisie, dat kan in het dagelijks leven ook best. Je hoeft je televisie niet dood te maken – oproepen tot moord is per slot van rekening ook meer een religieuze bezigheid. Stop hem gewoon in een doos op zolder, tot je weer zin krijgt om te kijken. Dat kan zomaar tien jaar duren, geloof me.

Bart Braun is journalist. Zijn boek heet ‘Nieuwe dieren’. Hierin behandelt hij onder meer doorgefokte koeien, lichtgevende visjes en gemanipuleerde muizen.