Portret blijkt een echte Rembrandt

Het schilderij Portret van Eleazar Swalmius (1637), dat al ruim een eeuw in het bezit is van het Koninklijk Museum voor Schone Kunsten in Antwerpen (KMSKA), blijkt van Rembrandt te zijn. Rembrandt-kenner Ernst van de Wetering bevestigde gisteren tijdens een persconferentie de echtheid van het werk.

Daarmee komt een eind aan een lange discussie over de authenticiteit van het doek. Het KMSKA kocht het schilderij in 1886 op een veiling als een meesterwerk van Rembrandt, maar ook toen al werd over de authenticiteit getwist. Hoewel het doek gesigneerd en gedateerd is, vonden kunsthistorici het te tam geschilderd. In de oeuvrecatalogus van Horst Gerson uit 1969 werd het werk niet langer opgenomen. Het raakte vervolgens in de vergetelheid en belandde een tijdlang in het museumdepot.

Onlangs kon het portret dankzij een financiële bijdrage van een anonieme Nederlandse zakenman worden gerestaureerd. Nadat de dikke vergeelde vernislaag verwijderd was, werden details – zoals de verschillende nuances in de zwarte kleding van de predikant en de diverse roze huidtinten – beter zichtbaar. Van de Wetering, leider van het Rembrandt Research Project, herkende in het gerestaureerde schilderij onmiddellijk de hand van de meester. Röntgenonderzoek bevestigde dat het linnen van het schilderij afkomstig is van dezelfde rol die Rembrandt gebruikte voor De blindmaking van Samson en Danaë, beide geschilderd in 1636. Ook de plamuurlaag waarop het portret geschilderd is, werd aangebracht zoals dat in Rembrandts atelier gebruikelijk was. Doorslaggevend was de handtekening, waarvan lange tijd werd gedacht dat hij vals was. Nu blijkt dat er barstjes dwars door de verflagen heen lopen. Ze moeten dus gelijktijdig zijn aangebracht.

Van de Wetering neemt het portret van Swalmius op in de oeuvrecatalogus die hij voorbereidt en waarin hij 310 schilderijen van Rembrandt als authentiek erkent.