Mondkap helpt alleen anderen

Handen wassen en mondkapjes helpen tegen de verspreiding van griep. Tenminste, als deze maatregelen worden toegepast door de besmette persoon, en wel binnen 36 uur na de eerste nies. Amerikaanse onderzoekers hebben deze hygiënemaatregelen onderzocht in huishoudens in Hongkong (Annals of Internal Medicine, augustus, early release). Juist bij een pandemie is thuisisolatie van patiënten het hoogst haalbare, wat huisgenoten een kwetsbare groep maakt.

De onderzoekers verdeelden 407 mensen met vroege symptomen van het influenzavirus en hun 794 gezonde huisgenoten in een controlegroep die alleen voorlichting kreeg, een groep die alleen ‘handhygiëne’ moest toepassen en een groep die zowel aan handhygiëne als een mondkapje deed. Wat bleek? Voor gezonde huisgenoten had het weinig zin om zich te beschermen: ze werden er nauwelijks minder door besmet. Grieppatiënten zelf konden nog wel wat doen: wanneer zij zo snel mogelijk handhygiëne of handhygiëne en een mondkapje toepasten, staken zij ongeveer de helft minder huisgenoten aan. Sowieso is de zogenaamde secondary attack ratio van het influenzavirus relatief laag: zo’n 10 procent van de mensen die in contact komt met een patiënt raakt besmet.

In een studie in hetzelfde tijdschrift analyseerde een andere groep Amerikanen verschillende studies naar de werkzaamheid van de virusremmer Tamiflu en diens concurrent Relenza bij griep. Beide middelen doen in feite hetzelfde: ze remmen het enzym neuraminidase op het oppervlak van het virus, dat de afgifte van nieuwe virusdeeltjes stimuleert. Relenza verschilt van Tamiflu doordat het niet als pil maar als inhalatiecapsule moet worden ingenomen. Hierdoor is het niet erg geschikt voor mensen met bijvoorbeeld astma. Tot hun verbazing merkten de onderzoekers dat er over de werkzaamheid bij jongeren, ouderen en mensen met een verminderde weerstand niets bekend is. Alle studies zijn uitgevoerd met gezonde, blanke, volwassen vrijwilligers die de virusremmer ongeveer vier weken preventief innamen. Besmetting werd niet voorkomen. Wel werd het relatieve risico op serieuze symptomen na het slikken van virusremmers met 26 procent verlaagd. Critici raden het gebruik van virusremmers bij ‘gewone’ seizoensgriep af, omdat het resistentie in de hand zou werken.