Mijmeringen uit de uitgestrekte Sahara

Je hoort de droogte terug in de muziek van Tinariwen, wat ‘lege plekken’ betekent.

Zonder opsmuk en opgenomen in de open lucht.

Zanger/gitarist Abdallah Ag Alhousenyni van Tinariwen. Foto AFP INDIO, CA - APRIL 18: Musician Abdallah Ag Alhousenyni of Tinariwen performs during day 1 of the Coachella Valley Music & Arts Festival held at the Empire Polo Club on April 18, 2009 in Indio, California. Michael Buckner/Getty Images/AFP AFP

Zoek de Malinese stad Tessalit op via Google Earth en het wordt meteen duidelijk waarom de voornaamste muziekgroep uit de regio zichzelf Tinariwen (‘lege plekken’) noemt. Tessalit is weliswaar gebouwd rondom een oase in de Saharawoestijn, maar het stadje met zijn 2.500 inwoners oogt onherbergzaam en kaal. De regenverwachting is er praktisch nihil en die droogte hoor je terug in de woestijnblues van Tinariwen, een groep die bestaat uit nomaden en voormalige Toeareg-rebellen.

Drijvende kracht is de zanger en gitarist Ibrahim Ag Alhabib, een muzikant die de eenzaamheid van de woestijn verkiest boven beroemdheid en die het lang niet altijd nodig vindt om mee te gaan op tournees naar het verre Europa en Amerika. Een wereldmuziekster als Bob Marley of Youssou N’Dour zal de charismatische Ag Alhabib daarom niet snel worden. Daar komt nog bij dat Tinariwen in de eigen taal (Tamashek) zingt en hun teksten – in het Engels vertaald op de hoes van hun vierde cd Imidiwan: Companions – een complex verhaal vertellen over de vrijheidsstrijd van de Toearegs en de magie van de sterrenhemel.

Het is bijna een cliché dat Afrikaanse muziek aan de wieg stond van de Amerikaanse blues, maar bij Tinariwen is dat meer dan ooit duidelijk. Hun muziek is hypnotisch en meeslepend, met opzwepende ritmes en een cyclische groove. Ag Alhabib gebruikt zijn elektrische gitaar als een machine die diepe sporen trekt van feedback, droge hakkelritmes en naar de hemel schreiende janktonen.

In combinatie met het klaaglijke unisono van mannen- en vrouwenstemmen ontstaat zo een muzieksoort die 100 procent authentiek klinkt, maar die nauw aansluit bij westerse blues en soul.

Klaaglijke zang en lyrisch blues-gitaarspel wisselen elkaar af in het nummer ‘Tahult in’, een heldendicht op revolutionairen en martelaars.

Met succes geeft Ibrahim Ag Alhabib de teugels over aan andere leadzangers: de dichter Mohammed ‘Japonais’ Ag Itlale die mijmert over het isolement van de woestijn en Abdallah Ag Lamida die zingt over het zelfvertrouwen dat rijden op een kameel je geeft.

Percussie, zang en gitaren zijn zonder opsmuk opgenomen, vaak in de open lucht zoals een meegeleverde dvd met een documentaire van een half uur laat zien en horen. De droogte, de hitte, de stilte en de grote open vlaktes klinken erin door.

En zo hoor je hoe de leegte van de Sahara tot muziek op grote hoogte kan leiden.

CD wereld en DVD

Tinariwen:Imidiwan: Companions