Het zou zo'n mooie, goedkope vakantie worden

Turkijereizen zijn steeds populairder geworden. Ze zijn all in, goedkoop en makkelijk te boeken via internet.

Maar dat maakt ze ook interessant voor fraudeurs.

En wéér zijn er vakantiegangers in Turkije gestrand. Eerder deze zomer gingen Turkijespecialisten Golden Tours en Tourplan failliet, dinsdag gebeurde het met reisorganisatie BeachHoliday. Net als de andere twee is BeachHoliday gespecialiseerd in all-in vakanties naar Turkije.

De tweeduizend Nederlanders die al in Turkije waren, hebben geen ticket naar huis. Ruim 5.800 vakantiegangers zien hun Turkse reis niet doorgaan. En tientallen families wachtten dinsdag tevergeefs op Schiphol op hun vlucht.

Het is niet voor het eerst dat het zo loopt. In 2008 gingen vier Turkijespecialisten over de kop, in 2007 acht. „Van de 72 bij ons aangesloten reisorganisaties die sinds 2003 failliet zijn gegaan, waren 17 Turkijespecialisten. Van de 20 miljoen euro die we in die periode moesten uitkeren, is 13 miljoen voor de gedupeerden van deze bureaus”, zegt Piet Hein Debets, directeur van Stichting Garantiefonds Reisgelden (SGR). BeachHoliday zal de SGR zo’n 3 miljoen euro kosten.

Hoe komt het dat nou juist deze reisorganisaties vaak in financiële problemen komen? En hoe kan je voorkomen dat het jou overkomt?

De SGR, waarbij alle reisorganisaties verplicht zijn aangesloten, hoort vaak dat de economische crisis en de moordende concurrentie op de Turkse markt de reden zijn. Sinds 2003 is de Turkse Rivièra een populair vakantieoord. Naast grote reisorganisaties als D-Reizen en Arke, zijn er ook veel kleine bedrijfjes die zich op Turkije richten. Dit jaar hadden ruim 400.000 Nederlanders een Turkijereis geboekt bij een bij branchevereniging ANVR aangesloten reisorganisatie.

Maar SGR-directeur Debets betwijfelt of de crisis en de concurrentie de werkelijke redenen zijn. „Ik neem aan dat andere markten ook deze problemen hebben.” Opvallend aan de markt voor all-in vakanties is wél het nog steeds toenemende aantal kleine aanbieders, die elkaar beconcurreren tegen bodemprijzen.

Louis Frankenhuis, directievoorzitter van de Oad Groep, zegt dat er een „moordende” concurrentie heerst op de markt voor Turkijereizen. „Doordat het aantal reizen naar Turkije explosief is toegenomen, zijn er veel nieuwe aanbieders. Maar de winstmarges zijn zó klein. Als je maar 20.000 klanten op jaarbasis accommodeert, red je het niet.”

Turkije is een interessante uitvalsbasis voor mensen met kwade bedoelingen, zegt Steven van der Heijden, voorzitter van de raad van bestuur van reisorganisatie Tui Nederland (onder meer Arke, Holland International, Kras). „Turkije vormt samen met Spanje en Griekenland de top drie reisbestemmingen voor Nederlanders. Maar het verschil tussen Turkije en de andere twee is dat de Turkse markt ondoorzichtig is én dat Turkije geen lid is van de Europese Unie.”

Vanuit Nederland kunnen autoriteiten dus weinig onderzoek doen. „En mocht iemand uit Turkije frauderen, dan zal Turkije die persoon niet uitleveren. Met andere woorden, als iemand wil frauderen in de reisbranche, is Turkije de eenvoudigste optie.”

Zo zit de eigenaar van BeachHoliday op dit moment in Turkije. „Hij belde mij dinsdag op”, zegt Debets van de SGR. „Hij zou de volgende dag naar Nederland komen en met mij spreken, zei hij.” Maar gisteren aan het einde van de middag was hij er nog niet. Via de advocaat van BeachHoliday zijn gistermiddag rond vijf uur twee vuilniszakken met tien ordners aan administratie afgeleverd.

Hoe kan de situatie worden verbeterd? Volgens Van der Heijden van Tui Nederland „moet de SGR strengere eisen aan zijn leden stellen”. Ook Frankenhuis van Oad vindt dat: „De SGR is opgericht in een periode dat er nog tijd was om de boekhouding te controleren, maar tegenwoordig staat geld met een paar muisklikken op een buitenlandse rekening.” Mogelijke oplossingen zouden zijn om een lang aspirant-lidmaatschap in te voeren, meer inzicht te krijgen in geldstromen van bedrijven én eigenaren beter te laten checken.

De SGR is echter de enige aanbieder van de reisgarantie. Door deze monopoliepositie mag de stichting van de Nederlandse Mededingingsautoriteit niet willekeurig klanten weigeren. En zodra een reisorganisatie lid is, hebben klanten recht op de garantiegelden. Strengere eisen zouden dus voor iedereen moeten gelden. Onder die voorwaarde wil Debets van de SGR „wel strengere regels”, zegt hij.

Zeker is dat de huidige situatie de de SGR veel geld kost. De organisatie garandeert immers dat de reiziger zijn geld terugkrijgt als er financiële problemen zijn bij een reisorganisatie. Dat is wettelijk bepaald. Debets: „In tegenstelling tot vrijwel alle andere markten, betalen klanten van reisorganistaties niet bij oplevering of afronding van de dienst, maar meestal zes weken vooraf. Daarom beschermt de wet hen.”

De financiële compensatie betaalt de SGR uit eigen middelen. „In onze beginjaren kregen wij bijdragen van reizigers via hun boekingen. Het ging om ongeveer tien gulden per boeking. Op een gegeven moment hadden wij genoeg eigen vermogen, zodat het systeem van bijdragen is opgeheven. Via de beurs houden we ons kapitaal op peil.”

Uitgekeerde bedragen per failliete reisorganisator kunnen oplopen tot 2,4 miljoen euro, zoals bij Economy Holidays dat in juli 2007 failliet ging, en nu dus zelfs tot 3 miljoen. Meestal blijven de mensen achter de reisorganisatie buiten schot. Tegen de eigenaar van BeachHoliday heeft Debets wél aangifte gedaan.

„Bij een faillissementsmelding per e-mail gaan wel wat alarmbelletjes rinkelen”, zegt hij. „Ik ben direct naar hun hoofdkantoor gegaan, want op telefoontjes en e-mail werd niet gereageerd. Via de buren, een andere reisorganisatie, kon ik binnenkomen. Daar trof ik een lege ruimte aan. Een lege kast, een leeg bureau. Alle administratie was verdwenen.”

Wat vooral vervelend is voor de reiziger, is dat de recente recente faillissementen in de zomer vallen. „Een reisorganisatie zou normaal gesproken in het naseizoen in de problemen moeten komen”, zegt Debets. „Dan worden de rekeningen opgemaakt en zijn er weinig reizen. Midden in de zomer horen reisorganisaties geen problemen met liquiditeit te hebben. Alle klanten hebben immers net betaald.”

Dat zegt ook Steven van der Heijden van Tui Nederland. „Als een reisorganisatie in deze periode geen geld heeft, zit er een luchtje aan. Ik denk dat je mag vermoeden dat er sprake is van fraude.”