Aap verkiest mooie muziek

Een vijf maanden oude chimpansee heeft een duidelijke voorkeur voor harmonieuze muziek, blijkt uit een ingenieus Japans experiment met de jonge chimpansee Sakura.

Deze praktische musicologie voor jonge apen, op 22 juli gepubliceerd in vakblad Primates (online first), is nieuws, omdat tot nu toe nooit was vastgesteld dat mensapen of andere apen, net als mensen, een voorkeur hadden voor consonante muziek of voor welke muzieksoort dan ook.

Dat een zeer jonge chimp, zonder muzikale ervaringen, al een duidelijke voorkeur voor harmonieuze muziek heeft, wijst erop dat chimps waarschijnlijk wel degelijk een aangeboren muzikale smaak hebben. En dat betekent dat gevoel voor muziek geen uniek kenmerk van mensen is, zoals tot nu toe altijd is beweerd.

Als nieuwe experimenten deze uitkomst bevestigen, liggen de wortels van de menselijke muzikaliteit (in ieder geval voor de melodieuze kant, los van ritmegevoel) al zeer vroeg in de menselijke evolutie, nog voor de splitsing tussen de mensenlijn en de chimpansees, zes miljoen jaar geleden.

Ritmegevoel en dans is bij de niet-menselijke primaten overigens nog steeds niet aangetroffen, al is wel opmerkelijk dat van alle gewervelde dieren alleen chimpansees en gorilla’s redelijk kunnen trommelen.

Dat mensapen en makaken consonant en dissonant met enige training wel uit elkaar konden houden, was al wel bekend. Er zijn zelfs goudvissen bekend die vrij aardig barokmuziek van blues kunnen onderscheiden.

Maar of apen – laat staan goudvissen – de ene muzieksoort prefereren boven een ander was nog nauwelijks onderzocht. Alleen bekend is dat penseel- en klauwaapjes een voorkeur hebben voor langzame muziek. Maar het liefst horen deze halfaapjes gewoon stilte.

Met een touwtje aan haar arm kon Sakura aangeven of ze bepaalde muziekfragmenten langer wilde horen. Harmonieuze muziekstukjes (uit achttiende-eeuwse blokfluitduetten) verkoos ze boven dezelfde stukjes die zo waren veranderd dat er veel schrijnende dissonante akkoorden in zaten (bijvoorbeeld door alle g’s te veranderen in gessen en alle c’s in cessen).

De jonge chimp uit het experiment was kort na de geboorte door haar moeder verlaten in de Itozy-no-Mori-dierentuin in het stadje Kitakyushu op het zuidelijke eiland Fukuoka. Ze is opgevoed door twee stafleden van de dierentuin die haar (voorzover mogelijk) niet aan muziek blootstelden.

Inmiddels is Sakura overigens door een ongeluk overleden.

Kijk naar een video van Sakura op nrc.nl/wetenschap

Rectificatie / Gerectificeerd

Correcties en aanvullingen

Japans eiland

In het bericht Aap verkiest mooie muziek (6 augustus, pagina 8) wordt de Japanse stad Kitakyushu geplaatst op het eiland Fukuoka. Zo heet de prefectuur waarin het ligt, het eiland heet Kyushu.