De ontvoering die maanden het nieuws beheerste

Bijna 22 jaar geleden domineerde de ontvoering en moord op Gerrit Jan Heijn maandenlang het nieuws.

Een overzicht van de gebeurtenissen.

9 september 1987: De ontvoering

Op woensdagochtend ontvoert Ferdi E. Gerrit Jan Heijn (56), vicevoorzitter van de raad van bestuur van het Ahold-concern. Heijn verlaat zijn villa in Bloemendaal voor een bezoek aan de tandarts. E. neemt Heijn mee naar de bossen in Renkum, waar hij als kind vaak had rondgedwaald. Ze wandelen en keuvelen. „Ik vond het een aimabel mens, maar ik moest afstand bewaren want een aardig mens kun je niet doodmaken”, zegt E. in het tv-programma Zembla (2003).

Gerrit Jan moet een aantal cassettebandjes inspreken. E. schiet zijn gijzelaar na ongeveer 12 uur een kogel door zijn achterhoofd. E. begraaft het lichaam in de bossen, nadat hij een pinktop heeft afgesneden. Ook neemt hij de bril mee van Heijn. Het kokertje met pink bewaart hij thuis in de vriezer. Op de zaak worden zeventig rechercheurs gezet.

10 en 11 sept. 1987: Cryptische tips

Cryptische telefonische tips komen binnen bij dagbladen Het Parool en De Telegraaf, die herinneren aan eerdere ontvoeringen zoals die van bierbrouwer Heineken. E., één dag door zijn vrouw als vermist opgegeven bij de politie, keert terug naar Landsmeer.

12 sept. 1987: Brief van E.

Familie Heijn ontvangt brief van E. E. laat de familie Heijn in de waan dat hij niet dood is.

15 sept. 1987: Advertentie

De familie bevestigt ontvangst van de brief met advertentie in de krant. Onder de rubriek ‘diversen’ staat een oproep van „JOHAN” (familie Heijn en politie) aan „MARIA” (ontvoerders). Meervoud, denkt de politie dan nog.

17 sept. 1987: Cassettebandje

Familie ontvangt cassettebandje met stem van Gerrit Jan Heijn. Twee dagen later plaatst de familie tweede advertentie. „JOHAN, ik herkende je stem in de trein. We moeten praten. MARIA.” Op 29 september plaatst de familie plaatst de derde advertentie.

30 sept. 1987: Losgeld geëist

E. eist voor 2 oktober losgeld: 7,7 miljoen gulden geld en edelstenen.

8 okt. 1987: Telefonisch contact

De familie Heijn doet in een advertentie op de voorpagina van een aantal kranten een oproep aan „de media” om terughoudend te zijn.

16 okt. 1987: De pink

Familie ontvangt pink van Heijn in filmkokertje, met tekst: ‘G.J. zal de eerste tijd niet piano spelen. Hij zal er nog wel last van hebben, maar de wond geneest voorspoedig.’

16, 20 okt. 1987: Onderhandeling

„Maria” (de ontvoerder) plaatst advertenties. In bedekte termen wordt onderhandeld over „bundels’, ofwel het losgeld en diamanten.

19 okt. 1987: Weer een bandje

E. stuurt een tweede cassettebandje.

12 nov. 1987: Losgeldoverdracht

Ferdi E. stuurt brief over losgeldoverdracht. Vijf dagen later bevestigt Ahold het contact te zijn verloren met de ontvoerders.

27 nov. 1987: Losgeld

Losgeld wordt afgeleverd langs A12 Utrecht-Arnhem bij paal 117,3. De politie hoopt E. te pakken bij de overdracht van diamanten en geld in de bossen bij Renkum. Dat mislukt. E. ontkomt op simpele wijze: op de fiets.

30 nov 1987: Hank Heijn op tv

Echtgenote Hank Heijn doet beroep op ontvoerder(s) op tv. „Daarom vraag ik u uit het diepst van mijn hart, laat Gerrit Jan zou gauw mogelijk vrij zodat er een einde komt aan deze lijdensweg.”

28 dec. 1987: 12.000 reacties

Politie looft ruim 1 miljoen uit voor gouden tip. Toen het publiek mocht meehelpen, stroomden 12.000 reacties binnen waaronder 3.000 van paragnosten.

Feb. 1988: Gemerkt biljet

Een medewerker ABN Amro vindt gemerkt biljet van 250 gulden.

Maart 1988: Bij de supermarkt

Ferdi E. gelokaliseerd bij supermarkt. Politie houdt zijn huis in de gaten vanaf de overkant. De politie kan niet geloven dat het maar het om één man ging. Maar E. bleek een sjekkies rokende einzelgänger, die met zorg de ontvoering van Ahold-topman Gerrit Jan Heijn had voorbereid.

6 apr. 1988: Arrestatie Ferdi E.

Ferdi E. wordt gearresteerd in zijn huis in Landsmeer. Na zijn arrestatie bekende hij vrijwel meteen. Zijn familie was verbijsterd, zo beschreef E.’s vrouw in een roman uit 2000, De kleine Britt. Pas toen het lichaam van Heijn werd gevonden, de vindplaats werd door E. aangewezen, geloofde recherche en politie dat ze werkelijk met de enige moordenaar en de ontvoerder van Heijn te maken hadden.

1988: Rechtzittingen

Tijdens de rechtszittingen in 1988 in Haarlem en het hoger beroep in Amsterdam zegt hij dat hij het losgeld nodig had om zich te kunnen wreken op zijn voormalige collega’s, vier bestuursleden die hem na een conflict aan de kant hadden gezet. Hij voelde zich vernederd door „regenten”. Jaren later zegt hij tegen Elsevier dat hij die „dodenlijst” niet heeft bestaan. „Ik heb dat verhaal verzonnen in de hoop dat de rechtbank mij verminderd of volledig toerekeningsvatbaar zou verklaren. ”

Dec. 1988: 20 jaar plus tbs

Ferdi E. veroordeeld tot 20 jaar plus tbs. Het eerste jaar zit hij de Bijlmerbajes, daarna in de strafgevangenis in Scheveningen, waar hij de bijnaam ‘Pinkeltje’ krijgt. Eind oktober 1995 verhuist hij naar de Van Mesdagkliniek in Groningen. Drie jaar later is zijn tbs-behandeling ten einde, eerder dan verwacht. De rest van zijn straf zit hij uit in de gevangenis.

Aug. 2000: Proefverlof

Eerste proefverlof Ferdi E. Televisieprogrammamaker Willibrord Frequin wacht E. op in Amsterdam met draaiende camera. Of hij spijt had. E. zegt eerst: „Hiertoe ben ik niet veroordeeld” en „Ik ben veroordeeld tot twintig jaar en tbs”. Later kan hij zich niet inhouden: „Ga weg, rare man!”

Aug. 2001: Vrijlating

Na ruim 13 jaar wordt Ferdi E. vrijgelaten. Eind dat jaar kreeg hij met behulp van zijn advocaten, onder wie Wim Anker, 700.000 gulden aan achterstallige uitkering van de staat. Ze hadden bewezen dat ook gedetineerden recht hebben op WAO. Dat leverde opnieuw rumoer op in de media. E. zei in 2006 tegen De Stentor dat hij een ton in guldens eraan had overgehouden. Het losgeld was overigens „al lang” teruggeven, voegde hij toe. E. betuigde spijt in een brief aan de weduwe Heijn.

Mrt. 2003: Interview Zembla

Ferdi E. laat zich interviewen door tv-programma Zembla. Op de vraag wat Ferdi E. het wreedst vindt, achteraf, zegt hij tegen Zembla (2003) dat hij de pink opstuurde en mevrouw Heijn schreef „dat het nog wel even zou duren tot haar man weer piano zou kunnen spelen.”

Nov. 2006: Paul als roepnaam

Ferdi E. veranderde zijn roepnaam in Paul, en verhuisde met zijn echtgenote in november 2006 van Landsmeer naar een woonboerderij in het dorpje Ruurlo. Het liefst zou hij Nederland verlaten. Australië, bijvoorbeeld. Dat zou rust en anonimiteit opleveren. Stilte. Vanwege kinderen en kleinkinderen bleven ze in Nederland.