Meldsysteem in luchtvaart werkt niet

Het meldingssysteem voor onveilige situaties in de luchtvaart werkt niet. Het optreden van het Openbaar Ministerie (OM) wordt door de luchtvaartsector als contraproductief ervaren voor de meldingsbereidheid.

Dat concludeert het rapport van de commissie-Van Delden die de Wet Melding Luchtvaartongevallen analyseerde. Het rapport is gisteren via de NOS uitgelekt. De wet verplicht direct betrokkenen zoals gezagsvoerders luchtvaartvoorvallen te melden bij het Analyse Bureau Luchtvaartvoorvallen (ABL).

De commissie is van oordeel dat het handelen van justitie niet „aantoonbaar heeft bijgedragen aan de verhoging van de veiligheid”. Het handelen van justitie wordt volgens de commissie door de luchtvaartsector „al gauw als niet productief ervaren, hetgeen potentieel zijn weerslag heeft op de meldingsbereidheid. Er is sprake van een kwetsbaar draagvlak”.

Evert van Zwol, voorzitter van de Vereniging van Nederlandse Verkeersvliegers, heeft kritiek op deze conclusie. Het gaat volgens hem om meer dan een perceptie. „Er is een spanning tussen de luchtvaartsector en het OM. Het OM zit bij incidenten te veel op het vinkentouw en dat moet afnemen.” Van Zwol vreest dat betrokkenen terughoudender worden om melding van incidenten te doen als vervolging op de loer ligt.

Van Zwol vindt dat het OM zich in het „veiligheidsveld” moet beperken tot zaken van zeer ernstige aard. „De meldcultuur, het vrijelijk kunnen praten over dingen die fout zijn gegaan moet blijven bestaan. Dat is cruciaal voor de veiligheid en lukt niet als het OM er te dicht op zit. Het Delta-incident is een goed voorbeeld”.

Van Zwol doelt op het incident waarbij op 10 december 1998 een start van een Boeing van Delta Airlines werd afgebroken omdat een gesleepte lege Boeing de startbaan kruiste. Niet alleen de Raad voor de Transportveiligheid (voorloper van de Onderzoeksraad voor veiligheid) verdiepte zich in dat incident, ook het OM deed actief strafrechtelijk onderzoek naar het handelen van de verkeersleiders.

Volgens Van Zwol had de commissie-Van Delden een veel steviger standpunt moeten innemen over de rol van het OM. „De politiek moet een veel duidelijker keuze maken tussen veiligheid en vervolging, zoals in Denemarken.” Daar ligt bij het rapporteren van luchtvaartvoorvallen het primaat bij de veiligheid. Alle meldingen zijn vrij van vervolging. Het aantal meldingen zou erdoor verviervoudigd zijn.

Het OM verwerpt de kritiek dat het zelf schuldig is aan het tegenwerken van meldingen. Sinds de meldingsplicht van kracht is, heeft het OM geen enkele melding van een voorval ontvangen door tussenkomst van het ABL.

Lees het rapport op nrc.nl/binnenland