'Wetenschappelijke publicaties openbaar'

Wetenschappers die subsidie krijgen van de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) moeten hun wetenschappelijke publicaties voor iedereen toegankelijk op internet te zetten.

Dat vinden vooraanstaande bibliotheekdirecteuren en wetenschappers. Minister Plasterk (Wetenschap, PvdA) is het met hen eens: „Het uitgangspunt is dat al het onderzoek dat met publiek geld gefinancierd wordt, voor iedereen toegankelijk moet zijn.”

NWO verdeelt 550 miljoen euro overheidsgeld per jaar en is in Nederland de belangrijkste financier van wetenschappelijk onderzoek. Alleen mensen die bij een universiteit werken, hebben toegang tot de publicaties. De uitgevers van wetenschappelijke tijdschriften staan publicatie op internet van de artikelen meestal niet toe.

Bas Savenije, algemeen directeur van de Koninklijke Bibliotheek (KB) in Den Haag, en daarvoor directeur van de Utrechtse Universiteitsbibliotheek: „Als gezondheidscentra en huisartsen mij vragen: ‘Kunt u mij toegang geven tot de recente wetenschappelijke literatuur’, moet ik ze vertellen dat de wetenschappelijke uitgevers ons dat niet toestaan. Het zou prachtig zijn als we ook patiëntenverenigingen, hbo’s, roc’s en het mkb toegang konden bieden.” Savenije wil dat NWO aan haar subsidies de voorwaarde verbindt dat onderzoekspublicaties toegankelijk zijn. „Het is belastinggeld dat ze verdelen.”

Lex Bouter, medisch onderzoeker en nu rector magnificus van de Vrije Universiteit: „Wat met publieke middelen is gefinancierd, moet in het publieke domein terechtkomen.”

NWO stelt de voorwaarde van openbare toegankelijkheid niet. In andere landen doen belangrijke onderzoeksfinanciers dat wel, onder meer de Amerikaanse National Institutes of Health . Ook de Europese Commissie en de European Research Council eisen openbaarheid. NWO laat weten „in principe positief tegenover open acces te staan”.

NRC Weekblad: pagina 18-21