Atheners voelen zich verweesd tussen de illegalen

Sinds de winst van extreem-rechts bij de Europese verkiezingen, treedt de Griekse regering hard op tegen illegale immigranten die zich ophopen in de binnenstad van Athene.

Somalische illegalen voor een gebouw dat afgelopen week werd ontruimd door de Atheense politie. Foto AP Somali migrants, including a woman and two young children, are seen outside a central Athens building used by illegal immigrants that was evacuated during a police raid on Thursday July 30, 2009. Police arrested more than 40 people, mostly for migration law violations. Greek authorities have recently toughened their stance on thousands of illegal immigrants living in the country, a major point of entry for Asian, Middle Eastern and African migrants seeking a better life in the European Union. International rights groups have heavily criticised Greece's policy, saying migrants are not given fair access to the process of requesting asylum status and clandestinely deported to Turkey. This month, police in the western port of Patras razed a makeshift camp used for years by mostly Afghan migrants hoping to sneak onto Italy-bound ferries, leaving hundreds, including unaccompanied minors, homeless. (AP Photo) AP

Schuin onder de slagerij op de straathoek bij het Attikis-park in Athene is een moskee ontstaan. Een trap leidt naar een benauwde kelder met vochtplekken op de muren en lichtgroen tapijt op de vloer. Binnen rommelt een verlegen man uit Bangladesh in witte traditionele kleding met kleden. Hij spreekt geen Grieks en overhandigt na een paar halve zinnen zijn mobiele telefoon.

Aan de andere kant van de lijn legt ‘Rachman’ uit dat de moslims die hier bidden „proberen de buurt zo min mogelijk te ergeren”. „We willen niemand tot last zijn, maar we kunnen nergens anders heen.” Tijdens het vrijdaggebed is de keldermoskee bomvol en knielen de gelovigen ook op de stoep.

De stevige blauw metalen deur van de keldermoskee is nieuw. In april kwamen de spanningen rondom de grote aantallen migranten hier in Agios Panteleimonas, een centrumwijk, tot uitbarsting. Tijdens de rellen gooiden neonazi’s om drie uur ’s nachts een benzinebom het trapgat in. Op dat moment waren vijf mannen binnen. Ze overleefden door tegen het vuur in de trap op te rennen, de enige in- en uitgang.

De Griekse buurtbewoners in de slagerij erboven vertellen zonder verontwaardiging over de aanslag en uitslaande brand. „We zijn geen racisten. Het maakt niet uit dat het moslims zijn”, begint Milios Kostadinos. Maar de grote aantallen recente immigranten maken de situatie in de wijk volgens de gepensioneerde voorman onhoudbaar. „Het is onhygiënisch. Ze koken ook in die kelders. Daar is geen wc, dus ze plassen op straat.”

De Albanese buurman wordt naar binnen geroepen en tot voorbeeldallochtoon verheven. Vassilis Pagio is loodgieter, huiseigenaar en vader van twee. Hij ziet er in zijn korte broek en slippers sportief uit, heeft een Griekse naam aangenomen en geeft af op andere immigranten, die de ooit gegoede wijk de laatste jaren verder hebben doen afglijden.

„Ze hebben geen vak geleerd, zijn niet sterk, je kunt ze niet in de bouw gebruiken.” Hij doet na hoe iemand met zijn hand zijn neus snuit en vertelt dat hij zijn zoontjes niet meer op straat wil laten spelen uit angst dat ze ziek worden. De Albanezen die in de jaren negentig naar Griekenland kwamen zorgden ook voor overlast, maar dat was niets in vergelijking met de problemen nu met vooral Afghanen en Pakistanen, beaamt de slager. „Ze zijn primitief.”

De politie doet volgens de mannen 'pas sinds kort wat’. De verkiezingen voor het Europees parlement in juni gelden als keerpunt. De extreem-rechtse partij LAOS verdubbelde door de problemen met immigranten zijn aanhang tot zeven procent.

In 2008 kwamen alleen al via Turkije 55.000 mensen Griekenland - en daarmee de Europese Unie - binnen, de meesten per boot met behulp van mensensmokkelaars . De immigranten krijgen het bevel binnen 30 dagen Griekenland te verlaten.

Maar de meesten gaan naar Athene, op zoek naar werk, nieuwe mensensmokkelaars of om aan te sluiten in de duizenden mensen lange rij voor het politiekantoor waar eens in de week aanvragen voor verblijfsvergunningen kunnen worden ingediend.

Sinds juni is een keiharde aanpak van illegaliteit speerpunt in het regeringsbeleid. Een krottenkamp met Afghanen in de havenstad Patras is met de grond gelijk gemaakt. Door immigranten gekraakte gebouwen worden ontruimd, soms met gebruik van traangas. Wie geen papieren heeft verdwijnt in een van de arrestatiebusjes. Rond het zakenhart Omonia cirkelen groepen motoragenten, alsof elk moment een veegactie kan beginnen.

„Het is een poging de druk op het centrum van Athene te verlichten”, zegt Alexandros Zavos, directeur van IMEPO, de regeringsdenktank voor migratiebeleid. „Als we niets doen worden de sociale problemen te groot en explodeert de situatie.” Maar de massa-arrestaties zijn geen oplossing, die moet vanuit de Europese Unie komen. „We kunnen Griekenland toch niet in een grote gevangenis veranderen?”

Op korte termijn lijkt dat wel de strategie. In allerijl worden voormalige legerbasissen omgebouwd tot detentiecentra. De politiecellen puilen uit. Vorige maand is, onder protest van onder meer de vluchtelingenorganisatie van de Verenigde Naties (UNHCR), de vreemdelingenwet aangepast. Illegalen kunnen nu een jaar zonder proces worden vastgehouden in afwachting van uitzetting. Van grote aantallen opgepakte migranten is onduidelijk waar ze blijven. Vluchtelingenorganisaties hebben steeds sterkere aanwijzingen dat een deel van hen naar Turkije wordt gedeporteerd door ze ’s nachts te dwingen de grensrivier Evros over te steken.

Illegale immigranten doen hun best onzichtbaar te zijn. Straten die er een paar weken geleden volgens de Griekse pers nog uitzagen als Palestijnse vluchtelingenkampen, liggen er nu uitgestorven bij. ,,De politie doet wat ze kan, maar dit gaat ook hen te boven”, zegt Mania Anagnostaki (65), de grijsblonde eigenaresse van een kapsalon in de wijk. Sinds rondom de kerk voortdurend wordt gepatrouilleerd, is het Attikis-park de nieuwe hangplek. ’s Avonds is iedere meter gras, iedere bank, ieder hek bezet. Er wordt zacht gepraat, alsof een schreeuw of verkeerde blik de vlam in de pan kan laten slaan. Anagnostaki wil weg, maar de huizenprijzen zijn te sterk gedaald om nu te verkopen. „We zijn als weeskinderen. De regering heeft ons al jaren geleden in de steek gelaten.”