Zo went Ronald vast aan De Vrouw

Schrijvers, bestuurders en anderen geven elkaar leestips. Aflevering twee: Cisca Dresselhuys adviseert minister Ronald Plasterk.

Leestips Illustratie Tomas Schats Schats, Tomas

Was will das Weib?, is de vraag waarmee Ronald Plasterk, onder andere minister van emancipatie, dagelijks tobt. Althans, dat denk ik.

Want je zult als wetenschapper, die alles weet van het piepkleine wormpje Caenorhabditis elegans, maar opeens geconfronteerd worden met De Vrouw in al haar verschijningsvormen – dat is wel even wennen. Maar de slimme, joviale en ijdele Plasterk laat zich niet kennen en gaat onversaagd aan de slag, met of zonder hoed, en vertoont zich onvermoeibaar op alle denkbare vrouwenmanifestaties.

Of hij zich, zoals eerder, ook voldoende ingelezen heeft voor deze functie weet ik niet. Maar gezien zijn alomtegenwoordigheid in het openbare leven, kan hij nauwelijks tijd hebben voor een goed boek. Dan is de vakantie dus de aangewezen tijd om bij te lezen. Wat moet hij in zijn koffers meenemen? Ik wil niet te streng zijn, het is tenslotte vakantie. Een kleine handreiking.

Om te beginnen het onmisbare boek voor een Nederlandse minister van emancipatie: de verzamelde artikelen van Joke Smit, de oermoeder van de Tweede Feministische Golf. Er is een land waar vrouwen willen wonen (1984) is geen recent boek, inderdaad, maar volgens mij nog altijd ongeslagen nummer één wat betreft het onder woorden brengen van waarom het écht gaat bij de emancipatie van vrouwen én mannen. Overigens niet altijd even prettig om te lezen voor een PvdA-er als Plasterk, omdat Joke Smit juist bij die partij – die trouwens ook de hare was – veel behoudzucht aantrof.

Of dat veranderd is sedert haar vroegtijdige dood in 1981? Een interessant gespreksonderwerp voor de minister en zijn vrouw op een vakantiestrand.

Plasterk moet voor dit boek wel even naar de bibliotheek of naar bol.com, want de boekwinkel heeft het niet meer op de plank staan. Wat daar nog wél staat is het mooie boek van Marja Vuijsje: Joke Smit, biografie van een feministe (2008). Zeer verhelderend, als je wilt weten wie de vrouw was achter al die slimme en goed geschreven artikelen over emancipatie.

Ook romans kunnen een mooi inkijkje geven in vrouwenlevens van toen en nu. Ik noem er twee: Revolutionary Road (1961) van de Amerikaan Richard Yates en Arlington Park (2006) van de Engelse Rachel Cusk. Beide boeken spelen zich af in een rijke buitenwijk van een niet nader genoemde Amerikaanse, respectievelijk Engelse stad. En hoewel er meer dan veertig jaar tussen beide boeken zit, is de overeenkomst opvallend. Jonge getrouwde vrouwen, gevangen in een leven dat hun aan alle kanten opsluit in een vergulde kooi. Opstandigheid tegen hun (nood)lot leidt tot geestige, maar ook tot dramatische situaties, soms zelfs tot de dood. Wel echt het boek lezen Ronald en niet stiekem naar de – prachtige – film gaan en dan zeggen dat je het boek gelezen hebt, zoals tegenwoordig alle middelbare scholieren schijnen te doen.

Als er nog vragen over zijn, en dat is vast het geval, lees dan het stripboek van Peter de Wit: Sigmund weet wel raad met de vrouwen. Dat neemt de laatste misverstanden weg.

Overigens gaat emancipatie natuurlijk niet alleen over vrouwen, maar net zo goed over mannen. Een boek dat ik al heel vaak cadeau heb gedaan aan leuke mannen, is Patrimonium (1991) van Philip Roth. Elke man of vrouw, die denkt of zegt dat mannen niets terechtbrengen van de verzorging van hun medemens, moet dit lezen: het ontroerende en tegelijk hilarische autobiografische verslag van Roth’s omgang met zijn 86-jarige vader Herman, die lijdt aan een fatale hersentumor. De zoon is erbij wanneer zijn vader het gevecht aangaat met ziekenhuizen, doktoren en zijn falende gezondheid en hij zorgt, tot aan het eind, voor deze eigenwijze man. Een bemoedigend boek voor een minister van emancipatie.

Cisca Dresselhuys is journalist en oud-hoofdredacteur van Opzij.