Met dienstritjes à 9.400 euro win je geen harten

De Duitse regeringspartij SPD wilde de campagne voor de verkiezing flitsend starten.

Maar minister Ulla Schmidt bedierf het feestje met haar gestolen dienstauto.

Het campagneteam van de SPD. Manuela Schwesig (links) is de meest opvallende persoon. Foto Reuters Met dienstritjes à 9.400 euro win je geen harten Verkiezingscampagne voor Bondsdag in Duitsland begint met SPD-schandaal over vakantie met dienstauto Frank-Walter Steinmeier (front 2nd L) Germany's Social Democratic candidate for chancellor arrives with his so-called 'Kompetenz' campaign Team for a group picture, in Potsdam July 30, 2009. Steinmeier, whose SPD trails the conservatives in opinion polls ahead of the September election, said Health Minister Ulla Schmidt would remain off the campaign team until her use of the car, which was stolen while she was on holiday in Spain but later recovered, is cleared by the federal accounting office. REUTERS/Tobias Schwarz (GERMANY POLITICS ELECTIONS IMAGES OF THE DAY) Reuters

Minder dan twee maanden voor de Bondsdagverkiezingen van 27 september staan de Duitse sociaal-democraten er belabberd voor. De historisch lage score van de Europese verkiezingen wordt elke week in peilingen bevestigd. De christen-democratische coalitiepartner CDU/CSU wordt daardoor alleen maar gesterkt in zijn voornemen om de SPD na de verkiezingen in te ruilen voor de liberale FDP.

En toen moest Ulla Schmidt nog in het nieuws komen. Haar dienstauto werd in Spanje gestolen, en daardoor lekte uit dat de sociaal-democratische minister van Volksgezondheid haar auto met chauffeur had laten overkomen naar haar vakantieadres in Alicante. Inkoppertje voor de tegenstanders: verkwisting van overheidsgeld.

De liberale voorzitter van de begrotingscommissie in de Bondsdag liet meteen becijferen wat de reis – de auto is inmiddels weer terecht – had gekost: 9.400 euro. Het ministerie van Schmidt houdt het op 3.200 euro. De Federale Rekenkamer zoekt dat nu uit.

Ook Schmidts tegenwerping dat ze in Alicante enkele werkafspraken had en dat de privékosten netjes werden verrekend, klonk als een halfslachtige poging de opgelopen imagoschade te herstellen. Commentatoren veegden de vloer aan met ‘Nulla’ Schmidt, die wellicht de regeltjes niet had overtreden, maar in elk geval wel haar realiteitszin had verloren.

„Verkiezingen worden niet gewonnen in journalistenkroegen of kantoren van marktonderzoekers”, verweerde kandidaat-kanselier Frank-Walter Steinmeier zich dinsdag in Hannover. De lijsttrekker van de SPD had daar inderhaast vierhonderd kaderleden bijeengeroepen voor een besloten ‘mobilisatieconferentie’.

Enkele weken vroeger dan gepland, want voor de SPD valt er geen tijd meer te verliezen. De wedloop is begonnen, was de titel van de uitgelekte speech. Gisteren maakte Steinmeier in Potsdam zijn campagneteam bekend, een soort schaduwkabinet. Voor Ulla Schmidt is daarin niet langer plaats, maakte Steinmeier woensdagavond alvast bekend.

Steinmeier heeft gekozen voor de frontale, ideologisch geïnspireerde aanval: met CDU en FDP gaat Duitsland volledig de verkeerde kant op. „De ideologie die deze crisis heeft veroorzaakt, kan niet het antwoord zijn op de crisis”, zo herhaalde hij de oneliner die hij lanceerde op een SPD-congres na de nederlaag bij de Europese verkiezingen.

Zittend bondskanselier Angela Merkel (CDU) wil graag „in een slaapcoupé naar de macht worden gebracht”, meent Steinmeier. Maar: de CDU heeft geen ideeën, geen programma, en haar belofte de belastingen te verlagen is onrealistisch en onbetaalbaar, vindt hij. Daarom is hij er van overtuigd dat de SPD de verkiezingen zal winnen.

Maar onduidelijkheid is nu juist wat de sociaal-democraten wordt verweten. De SPD zet in op het behoud van banen, maar een concreet plan is daarvoor niet, menen critici. Zo is de redding van autobouwer Opel, waar Steinmeier zich ter plekke in Rüsselsheim sterk voor maakte, nog steeds niet rond. Het klimaat en de strijd tegen kernenergie, twee andere strijdpunten, worden even goed door de Groenen verdedigd.

Steinmeier meent nog een andere troef achter de hand te hebben: de gezinspolitiek. En meer bepaald de vrouw die die gezinspolitiek gestalte moet geven. In Mecklenburg-Vorpommern maakte de 35-jarige Manuela Schwesig als minister van Sociale Zaken het afgelopen jaar een goede indruk op vriend en vijand. Ze is jong, vrouw, Oost-Duits en van haar wordt verwacht dat ze naast de wat bedaarde leiders Steinmeier en Franz Müntefering de SPD-campagne de nodige schwung geeft.

Want ondanks alle ideologie lijken nieuwe, aansprekende figuren nog de beste kans voor de SPD om een coalitie van CDU/CSU en FDP te verhinderen. Sinds het vertrek van Gerhard Schröder in 2004 als partijleider en na zijn verkiezingsnederlaag van 2005 als bondskanselier, ontbeert de SPD overtuigende leiders en strompelt de partij van crisis naar crisis. Dat resulteerde vorig jaar september in het ontslag van Kurt Beck als partijleider, waarna Müntefering en Steinmeier het roer overnamen.

Ondertussen mislukte een poging om in de deelstaat Hessen met Die Linke samen te werken. In januari leed de SPD er bij vervroegde verkiezingen een pijnlijke nederlaag, een voorafspiegeling van het dramatische resultaat bij de Europese stembusgang in juni. Daar bovenop kwam het resultaat van een andere peiling: als de Duitsers rechtstreeks hun kanselier konden kiezen, koos slechts 17 procent voor Steinmeier en 58 procent voor Merkel.

Na die klap hoopte Steinmeier op een rustige vakantie, om vanaf half augustus volop de strijd aan te gaan om het bondskanselierschap. Maar toen besliste de ervaren Schmidt om haar dienstwagen ook in Alicante te gebruiken. Ze kan in het openbaar rekenen op de steun van Steinmeier, maar een SPD-kopstuk gaf in de Frankfurter Allgemeine Zeitung toe dat „de diefstal van de dienstwagen niet echt in onze planning stond”. Sindsdien is het bij de sociaal-democraten alle hens aan dek. Tot 27 september.