Een Magna Carta voor een Second Life

Another perfect World, gisteravond in VPRO’s Holland Doc, bleek een wonderbaarlijk goed gemaakte documentaire van Femke Wolting en Jorien van Nes, over virtuele werelden als Second Life. Er is duidelijk grondig onderzoek verricht voor de film, waaruit ik onder andere leerde dat er met steun van de Chinese overheid een Chinees alternatief is gemaakt voor Second Life. Chinezen kunnen volstrekte vrijheid namelijk niet echt aan, legde een Chinese programmeur voor de camera uit. Met een beetje gêne op zijn gezicht, dat wel.

Toch was de documentaire meer dan een overzicht. De makers hebben gekozen voor een duidelijke invalshoek, de juridische status van handelingen in de virtuele ruimte. Er kwam een Amerikaanse ex-loodgieter in beeld, die veel geld had verdiend met de verkoop van bedden in Second Life – compleet met virtueel willige dame – en iemand voor de rechter sleepte die dat ook wilde doen.

Gaandeweg bleek dat het in de meeste werelden met de rechtszekerheid droevig gesteld is – de bedrijfsleiding heeft meestal het laatste woord, en van democratie is geen sprake. Voordat de virtuele werelden, vaak ooit ontworpen als aanzet voor een betere wereld, dus echt beter kunnen zijn, zal er toch een soort van Magna Carta voor de virtuele werelden moeten komen, concluderen de filmmakers.

Voor leerzame en toch leuke documentaires op televisie blijven de Britse eilanden toch het grote voorbeeld. Veel van de formats op de Nederlandse commerciële televisie komen van het commerciële Channel 4, maar ook de publieke BBC laat zich niet onbetuigd. BBC3, in Nederland te ontvangen op de digitale kabel of per satelliet, lijkt op sommige avonden wel bijna een laboratorium voor nieuwe formats, en onconventionele pogingen om problemen in het dagelijks leven aan de orde te stellen.

Een sterk voorbeeld van dat laatste was gisteravond My big decision: twee vijftienjarige meisjes vinden dat het tijd wordt om hun maagdelijkheid te verliezen. De camera gaat een week op stap met de twee, hun moeders en zelfs de grootmoeder van een van de twee. De meisjes bezoeken deskundigen, en hebben ook een gesprek met een groep mannelijke leeftijdgenoten.

Maar de gedachtevorming neemt pas echt een vlucht wanneer de hele groep Amsterdam bezoekt omdat – wordt in de film uitgelegd – in Nederland meer openlijk over seks gepraat wordt, en de aantallen tienerzwangerschappen de laagste van Europa zijn. Nederland als lichtend voorbeeld – wel een opstekertje voor ons nationaal gevoel. Maar zo’n van elk moralisme gespeend tv-programma zie ik de Nederlandse publieke omroep nog niet zo gauw maken.