Crisis in voetbal? Welke crisis?

SC Heerenveen en Roda JC spelen vanavond de eerste wedstrijd in de eredivisie.

Het is de vraag hoe het betaald voetbal dit seizoen de economische crisis doorstaat.

Ronald Koeman (AZ) Been komt van NEC, Koeman had even geen club, Rutten moest weg bij Schalke 04, Jol komt van HSV. Foto’s Pro Shots training feyenoord 06-07-09 Mario Been AFC34 - AZ , 28-06-2009 , Marko Vejinovic en Ronald Koeman Ruhe, Jasper

Hoewel sommige profclubs in het nieuwe voetbalseizoen fors moeten inleveren op hun budget, is de som van alle begrotingen in de eredivisie juist gestegen: van 404 miljoen naar 409 miljoen euro. Feyenoord (-8), PSV (-4), en Vitesse (-1.3) zijn clubs die de broekriem moeten aanhalen. Feyenoord dient bovendien de komende jaren een schuld weg te werken van 21 miljoen euro. Er staan echter clubs tegenover die meer kunnen uitgeven. Zoals AZ (+11), FC Twente, dat zijn totale budget de afgelopen twee jaar zag verdubbelen naar 32 miljoen euro (+4) en ADO Den Haag (+3). Koploper is overigens nog steeds Ajax dat opnieuw met 65 miljoen boven iedereen uittorent als rijkste club.

Het wil echter niet zeggen dat de economische crisis volledig voorbijgaat aan de eredivisie – die vanavond begint met de wedstrijd SC Heerenveen-Roda JC. „De echte recessie gaat nog komen”, zegt marketingdeskundige Frank van den Wall Bake. „De profclubs teren met hun begrotingen op het afgelopen jaar. Daarin heeft de crisis pas halverwege toegeslagen.”

De stadions zullen dit seizoen nog vol zitten. Ook de businessclubs stromen allerminst leeg, groeien zelfs hier en daar. De eredivisie is voor 42 procent afhankelijk van inkomsten uit sponsoring. Dat is na Oostenrijk (60 procent) het hoogste percentage in Europa. En juist het bedrijfsleven kraakt onder de recessie. Er komt bij dat er vorig seizoen ook nog eens 34 banken en verzekeringsinstellingen op de shirts stonden van de eredivisieclubs en de vijf toonaangevende voetballanden in Europa. Volgens Van den Wall Bake hoeft dat met het oog op de kredietcrisis geen extra handicap te zijn. „In deze tijd is het voor financiële instellingen juist van belang dat ze blijven communiceren met de consument. Dan is sportsponsoring een goed middel.”

In het betaald voetbal is de rek er nog niet uit, denkt Van den Wall Bake. De sponsorgoeroe ziet nieuwe inkomsten voor de profclubs bij de overheid: gemeente, provincie en ‘Den Haag’. „De overheden kampen met problemen als integratie, geweld op straat, drugs en alcoholverslaving. Die kunnen ten dele worden opgelost met sport en zeker voetbal want dat bindt en boeit zo ontzettend veel mensen. De BVO’s [Betaald Voetbal Organisaties] moeten in de spiegel kijken en zich afvragen: wat hebben we de overheid te bieden? Er moet sprake zijn van een geheel andere benadering. Nu klopt het betaald voetbal alleen bij de overheid aan als er financiële ellende is. Daardoor heeft het een negatief imago gekregen. De overheid denkt: we steken geen geld in clubs die daarmee een bodemloze put dempen of het uitgeven aan salarissen van spelers. Niettemin zijn er budgetten die nu worden besteed aan dure tv-spotjes of huis-aan-huiskrantjes.”

Essentieel om met overheden bepaalde concepten uit te werken, acht Van den Wall Bake een beter management bij de clubs. „Voetbal is niet groot geworden dankzij, maar ondanks. Er is absoluut een tekort aan kwalitatief goed management. Ik ben ervan overtuigd dat als dit verbetert, er meer geld uit de markt is te halen. Ondanks de crisis. Het huidige management in de sport, en voetbal in het bijzonder, kenmerkt zich door opportunistisch beleid.”

Van den Wall Bake ziet niets in een salarisplafond in de vorm van de Balkenende-norm, zoals directeur Aron de Jong van Ernst&Young onlangs in het weekblad Voetbal International suggereerde. Momenteel ligt het gemiddelde salaris in de eredivisie rond de 335.000 euro. „Een salary cap is waanzin. Dan creëer je kunstmatige operaties waarin spelers extra inkomsten krijgen via portretrechten en marketingconcepten. Bovendien zullen vele voetballers in het buitenland hun heil zoeken, desnoods op een lager niveau. Dan ontstaat er een nog grotere verarming van het Nederlandse voetbal. Je zou wel kunnen denken aan een maatregel die clubs verplicht een gemaximeerd percentage van het budget te steken in salarissen. Dat leidt dan tot kleinere selecties, maar nog wel met goed betaalde spelers.”

De tv-inkomsten, waar Engelse clubs op binnenlopen, gaan in het naderende seizoen voor de eredivisieclubs 10 procent omlaag. Dit als gevolg van het businessplan van Eredivisie Live, de tv-zender van de clubs voor rechtstreekse voetbaluitzendingen. „Ik geef dit project absoluut nog het voordeel van de twijfel. Eredivisie Live is afhankelijk van de snelheid van de digitalisering. Die groeide in twee jaar van 30 naar 47 procent dekking. Met meer dan 300.000 abonnees in de eerste periode is echter voldaan aan het businessplan. Voor een betere toekomst zou het goed zijn als Eredivisie Live samen gaat met het andere abonneekanaal Sport1. Alex Tielbeke van de ECV [belangenvereniging eredivisieclubs] staat er open voor, maar Liberty Media, de Amerikaanse eigenaar van Sport1, wil vooralsnog te veel geld zien voor een fusie.”

Om in moeilijke tijden toch spelers te kunnen aantrekken, werken steeds meer clubs, zoals Feyenoord, met externe investeerders. Lapmiddelen, vindt Van den Wall Bake, die „zeker weet” dat Nederlandse clubs nooit meer in de finale van de Champions League komen te staan en zich beter kunnen richten op de nieuwe Europa League. „Je kunt het beste zelf toptalenten financieren. Als ze dan worden verkocht, zijn de opbrengsten volledig voor jou. Investeerders die voor vreemd vermogen zorgen, verbinden er ook eisen aan. Financiële, of ze bepalen wanneer de spelers worden verkocht. Ik snap Feyenoord wel. De club heeft twee jaar geleden onverstandig ingekocht door oude spelers te halen. Die hebben geen restwaarde en zijn snel geblesseerd. Niet bevorderlijk voor een club in nood.”