Blaffende hond: 86 decibel

Wallrafen en Burgers: telefooncel met verhalen Foto Gert Jan van Rooy Een dijk van een kust, een kunstmanifestatie die de komende vier zomers wordt gehouden op en aan de zeedijk in het Noord-Hollandse Waterland. Op de dijk hebben Hannes Wallrafen en Rogeria Burgers twee telefooncellen uit de jaren vijftig neergezet. In de ene die het doet, zijn via de hoorn verhalen te beluisteren van mensen uit de omgeving. Rooy, Gert Jan van

Hollandser kan niet: dijken, water, wind, schapen, koeien en muskusratten. Die laatste zie je nooit, maar door de holen die ze in dijken graven zijn ze wel een factor van belang in een landschap zoals hier in Noord-Holland. Daarom hebben de kunstenaars Sasker Scheerder en Martina Florians een museum opgericht voor dit zachtaardige knaagdier „ter grootte van een volkorenbrood”, aldus de brochure. Het museum, dat virtueel bestaat (www.museumvandemuskusrat.nl), huist nu ook voor de duur van de kunstmanifestatie Windstilte in een bouwvallig gemaaltje aan een doodlopende weg niet ver bij Hoorn vandaan. In een verrassend keurige vitrine hangt een stola van muskusrattenbont. Het heeft iets vaag verontrustends.

Dit is de eerst aflevering van Een dijk van een kust, een kunstmanifestatie die de komende vier zomers wordt gehouden op en aan de zeedijk in het Noord-Hollandse Waterland. Windstilte laat tussen Durgerdam en Etersheim, onder Hoorn, elf kunstwerken zien en horen.

Op de dijk hebben Hannes Wallrafen en Rogeria Burgers twee telefooncellen uit de jaren vijftig neergezet. In de ene die het doet, zijn via de hoorn verhalen te beluisteren van mensen uit de omgeving. Bijvoorbeeld over opa en oma die naar Brabant verhuisden toen de Zuiderzee werd afgesloten. Oma kreeg zo’n heimwee dat ze iedereen wijsmaakte dat ze spoken zag, net zo lang tot ze teruggingen. De techniek speelt de manifestatie ook elders parten: in de haven van Marken drijft een witte kunststoffen peul waarin een geluidskunstwerk van Nathalie Bruys te horen zou moeten zijn. Niets.

Niet al het werk op Windstilte is nieuw. Het Reizend Wereld Windorgel van de Belgische kunstenaar Raphaël August Opstaele, 72 hoge bamboestokken die de wind laten fluiten en gorgelen, dateert van 1978. Het kunstwerk Engelen van Moniek Toebosch, een vlechtwerk van stemmen dat je in een bepaald gebied op de autoradio kunt ontvangen, was in 1994 voor het eerst te horen. Windstilte is een buitenkans om dat legendarische werk óf opnieuw, óf voor het eerst mee te maken. Ook de Schotse kunstenares Susan Philipsz zingt zelf. Voor haar kunstwerk Did I Dream You Dreamed About Me zingt ze een lied dat wordt afgewisseld met klokgelui; het klinkt uit drie luidsprekers die op het water zijn gericht.

Wel nieuw, net als de technologie erachter, is de digitale stiltekaart die Sarah van Sonsbeeck tijdens wandelingen met bezoekers maakte van recreatiegebied Hemmeland, bij Monnickendam. Blaffende hond negeert roepend baasje: een piek van 86 decibel. Lopen door het gras met vogels op de achtergrond: 45 decibel. „Er blijkt een onbekend maanlandschap van de stilte met pieken en kraters aanwezig, dat even ongrijpbaar is als de stilte zelf”, schrijft Van Sonsbeeck. „Een blaffende hond veroorzaakt een Bergspitz, terwijl de afwezigheid van vogels en krekels een krater kan slaan.”

T/m 18 aug. Inl: eendijkvaneenkust.nl

    • Tracy Metz