Bejaarde dienstmeid zo goed als nieuw

KitchenAid bestaat 90 jaar en viert dat met de vermelding 90 op de apparaten die dit jaar verkocht worden. Keukenmachines; Kitchenaid Roermixer Klootwijk, Wouter

Altijd sympathiek gevonden, hevig begeerd, maar lang geaarzeld. Sympathiek om z’n vorm: volkomen begrijpelijk, geen gebruiksaanwijzing bij nodig. Maar geaarzeld, aankoop uitgesteld, omdat het typisch een Bijenkorfding was. Wat de Bijenkorf verkoopt, is duurder dan goed, denkt een arme Hemasocialist.

De naam is 90 jaar oud. KitchenAid. Het model dat de naam beroemd maakte, is jonger, maar toch ook bejaard, van voor de Tweede Wereldoorlog. Een goed ontwerp. Er hoefde al die jaren vrijwel niks aan veranderd. Het is ook veel nagemaakt. De Australische multinationale machinebouwer Kenwood maakte in de jaren vijftig machines die leken op de Amerikaanse KitchenAid, kreeg er genoeg van en ontwierp een strak model, bonkig, rechthoekig, streng. Twee jaar geleden presenteerde Kenwood een nieuwe lijn huishoudmachines, de kMixlijn. En zie (www.kenwood-australia.com): daar is de Kitchen-Aid weer, niet precies eender, maar onmiskenbaar.

In het Nederlands klinkt het verhaaltje over de geschiedenis van de merknaam minder geloofwaardig dan in het Engels. Want stel je voor dat in Eindhoven een wereldconcern zou zijn gegrondvest met de naam Keukenhulpje. En dat overal in de wereld waar stopcontacten zijn aangelegd, mensen naar de winkel gaan om er voor veel geld een machine te kopen die Keukenhulpje heet.

Begin vorige eeuw bouwde een Amerikaanse machinefabriek, onderdeel van het Hobartconcern (later opgeslokt door Whirlpool) apparaten om mee te roeren en te malen. Voor de levensmiddelenindustrie. Grote machines. Ze deden naar kleinere verlangen.

In 1919 bracht een werknemer van Hobart een prototype van een kleinere mixer mee naar huis. Zijn vrouw (ja natuurlijk) moest hem in de keuken maar eens flink testen. Het motorhuis stond toen nog niet horizontaal, maar verticaal, een reusachtige staafmixer op een standaard.

De vrouw zou hebben uitgeroepen dat dit de beste keukenhulp ooit was. De man vertelde dat op zijn werk en daar besloot men ‘keukenhulp’ tot merknaam te maken.

Op de machines die dit jaar worden verkocht, staat het cijfer 90 om de geboorte van het merk KitchenAid te gedenken. Al een eeuw oud is een andere vinding van dezelfde fabrikant. Het zogenoemde planetaire systeem. De machine roert de ene kant op, maar draait tegelijk de kneedhaak of garde in tegengestelde richting. Dit systeem wordt nu toegepast in vrijwel alle kneed- en roermachines in de levensmiddelenindustrie en er is nooit iets wezenlijk beters bedacht.

Een KitchenAid roermixer die overdreven ook wel ‘keukenrobot’ wordt genoemd, heeft een neusje. In het neusgat draait een as. Landbouwtrekkers hebben ook zo’n as, die aftakas genoemd wordt. De motor van de trekker kan via de aftakas een keur aan landbouwmachines aandrijven. Dat is het idee. De motor in de KitchenAid kan dat ook. Op de neus past een gehaktmolen. Er kan een citrusvruchtenpers op en het bekende Italiaanse pastapersje, maar dan zonder slinger. Ze doen vreemd aan. De hulpstukken zijn uit een andere tijd en passen wel op, maar niet bij het klassieke model. Potsierlijk, designheinig bekeken, is het nieuwste opzetstuk voor pasta. Het walst het deeg niet, maar perst het door gaatjes, zoals dat in Europese pastafabrieken gaat (Chinese walsen liever).

Een goede reden om zelf pasta te maken, is ver te zoeken, maar ik vond er een. Hele lange slierten. Pret maken met het kind. Met deze accessoire kan het. Ik maakte een houten glijbaan onder de KitchenAid voor anderhalve meter lange slierten verse pasta. Geen gezicht, het moderne opzetstuk op zo’n oude machine, maar het werkt geweldig.

De KitchenAid roermixer kost in kookwinkels en op het internet rond de 400 euro. Ze zijn er in alle kleuren van de regenboog. Zie ook www.kitchenaid.nl.