Zoek je werk? Doe dan wat aan je ogen, neus, mond, boezem

Onder Mao Zedong was het verboden aandacht te besteden aan je uiterlijk.

Nu laten zelfs jonge mannen zich opereren om er ‘beter’ uit te zien.

Hier praat de arts met de moeder van Jiashi over de mogelijke risico’s van de behandeling. Jiashi kijkt bescheiden en zwijgend toe. Dr. Kevin Teng informs Jiashi's mother Chen what sorts of complications can occur after eyelid surgery, as Jiashi stand silently in Shanghai, China on May 21, 2003. Jiashi is receiving new Kontinent/WpN

Grotere, westerse ogen, een strakke kaaklijn, dikkere lippen, rechte, hagelwitte tanden, een vollere boezem en een wespentaille.

In het Shanghaise Time Plastic Surgery Hospital vullen Xu Jing (24) en haar vier vriendinnen de formulieren in voor de cosmetische operaties die zij de komende weken zullen ondergaan.

„Natuurlijk willen we mooi zijn. Dat wil iedere vrouw. Maar het gaat ons erom onze kansen op de arbeidsmarkt tijdens de economische crisis te vergroten. Je uiterlijk is een belangrijk deel van je kapitaal, het kan de doorslag geven bij sollicitaties naar goede banen”, redeneert Xu Jing.

De vijf studenten van de Fudan Universiteit zijn naar de kliniek in het centrum van de stad gelokt met een groepskorting van 50 procent op de standaardtarieven. „We zijn klaar met de examens, het is vakantie. Wij hebben nu de tijd, zodat we na de zomer helemaal klaar zijn om te solliciteren”, zegt Xu Jing, die los van haar scheve voortanden geen ingreep nodig lijkt te hebben.

Zonder een spoor van valse schaamte zegt de bedrijfseconoom in spé: „Ja, maar dat is het nou juist. Iedereen vindt mij altijd schattig, maar ik wil helemaal niet schattig zijn, ik wil beeldschoon zijn.”

En ze is bepaald niet de enige die schoonheid wil kopen. Tienduizenden jongeren in China gebruiken de zomervakantie om zichzelf „te verbeteren”, zoals Li Xin Yan (24), die net haar studie accountancy heeft afgerond, het uitdrukt. Het zijn niet alleen pas afgestudeerden, maar ook jongeren die de middelbare school verwisselen voor de universiteit en nieuwe werklozen die zich bij de chirurg een pinmao duanzhuang („prettig voorkomen”) aanmeten.

Plastische chirurgie is sinds een jaar of tien in opkomst. Het was al vóór de mondiale crisis een lucratieve bedrijfstak. Maar sinds in China de werkloosheid stijgt, is er sprake van spectaculaire groei.

„We zien sinds eind 2008 onze omzetten stijgen met 40 procent per kwartaal. Wij zijn de snelst groeiende bedrijfstak van het land. Daarvoor groeiden we met 20 procent per jaar. We hebben wachtlijsten ingesteld, hoewel we iedere week nieuw personeel aannemen”, vertelt dr. Lao Yuhua, directeur van de privékliniek waar gemiddeld vijftig ingrepen per dag worden uitgevoerd.

Het aantal particuliere klinieken met een officiële vergunning is inmiddels gestegen naar 20.000. Over het grote aantal niet gelicentieerde klinieken op het platteland zijn geen exacte cijfers bekend. Daarnaast hebben ook alle openbare ziekenhuizen hun afdelingen voor plastische chirurgie uitgebreid, waarbij opvalt dat de militaire hospitalen voorop lopen in de nieuwe trend.

Verwacht wordt dat in China dit jaar meer dan 6 miljard euro zal worden uitgegeven aan ruim twee miljoen cosmetische ingrepen. Dat is ruim een verdubbeling sinds 2005.

Dr. Lao Yuhua: „Door de grote ideologische veranderingen in China is plastische chirurgie een volkomen geaccepteerd verschijnsel geworden. Vroeger, in de tijd van Mao Zedong, was het verboden aandacht en geld aan jezelf te besteden. Dat is nu anders. En de crisis versterkt dat effect.’’

Dat had ze eigenlijk niet verwacht. „We dachten dat mensen zouden bezuinigen. Maar de crisis is juist het motief van de meeste jongeren die hier komen. En trouwens ook van ouderen die net hun baan zijn kwijtgeraakt en opnieuw moeten solliciteren’’, vertelt zij in de luxueuze lobby, waar geüniformeerde receptionistes elegant thee schenken, bloemen schikken en cliënten fluisterend informeren over mogelijkheden en betalingsarrangementen.

In de grote vitrine in de hoek van de lobby is een expositie gemaakt van alle soorten siliconenimplantaten, keurig verpakt in rode doosjes met een binnenkant van zijde. Daarnaast ligt op glanzende zijde een collectie blauwe en ivoorwitte plastic ‘botjes’, die worden gebruikt om neuzen en kaken te rechten. De prijzen zijn „bespreekbaar”.

Onder jongeren zijn liposuctie (300 euro), het aanbrengen van een dubbele, westers aandoende oogplooi (400 euro), het rechten van neuzen, kaken en tanden (gemiddeld 400 euro) op afbetaling het populairst.

Li Xin Yan, de accountant: „Wij investeren in onszelf om onze kansen op de arbeidsmarkt te vergroten. Het is een puur rationele beslissing. Als je een goede baan vindt bij een groot bedrijf heb je de investering binnen een jaar of twee terugverdiend.”

Op deze zomerse woensdagmiddag loopt de kliniek snel vol. Net als klinieken in andere grote steden hebben de Shanghaise klinieken in de weken voor de vakantie veel geld gestoken in reclamecampagnes op universiteiten, hoge- en zelfs middelbare scholen.

In taxi’s, op reclameborden en op lokale tv-stations wordt jongeren voorgehouden dat zij net zo aantrekkelijk kunnen worden als de populairste tv- en filmsterren in Hongkong, Taiwan en Zuid-Korea. En dat werk, geluk en rijkdom voor het grijpen liggen na een bezoekje aan de chirurg.

De twee jonge vrouwen en hun drie vriendinnen, die niet met naam genoemd willen worden, weten zich gesteund door hun ouders. Hun vaders, vertellen ze, hadden bedenkingen, maar hun moeders zetten door. Ze bekennen wel dat hun moeders zich overigens drukker maken over de vraag of zij een geschikte man – „met een vaste baan, een huis en een auto” – zullen vinden dan een baan.

Dr. Lao Yuhua: „Of werkgevers nou wel of niet de voorkeur geven aan een prettiger ogend persoon weet ik niet. Wel weet ik dat het zelfvertrouwen van deze vrouwen wordt vergroot.’’ Dat is een echo van de reclamecampagne van haar kliniek en de concurrerende klinieken, die cliënten werven met de boodschap dat door een rechtere neus of een grotere boezem je zelfverzekerdheid toeneemt.

Graag zou zij zien dat het aantal mannelijke cliënten omhoog gaat, nu nog maar 5 procent van haar bestand. Jonge mannen beschouwt ze als de groeimarkt. Jonge mannen die hun neuzen rechter willen laten maken, de schaarse haren willen laten verwijderen en hun ogen willen vergroten, worden gelokt met extra kortingen. Maar op deze vakantiedag is er, op de bewakers na, in de lobby van de kliniek geen man te bekennen.

De 200.000 klachten over mislukte ingrepen die jaarlijks worden ingediend, lijken geen invloed te hebben op de populariteit van de plastische chirurgie. In grote steden staat de bedrijfstak onder toezicht, maar dat stelt volgens critici als professor Zhou Xun van de universiteit van Peking weinig voor. Deze arts en socioloog pleit al jaren voor strenger toezicht op de klinieken.

Zhou Xun heeft de dood van Michael Jackson aangegrepen voor een nieuw pleidooi tegen wat hij de „moderne vorm van voetbinding en vrouwenonderdrukking’’ noemt. In keizerlijk China werden voeten van vrouwen omzwachteld en afgebonden om de groei omwille van een schoonheidsideaal te blokkeren.

Zhou Xun: „Al die klinieken, al die campagnes, al die schoonheidswedstrijden en al die aandacht op de televisie voor plastische chirurgie vormen een groot probleem. China heeft een obsessie met schoonheid. Het is mensonwaardig, net als voetbinding dat was.”

Het is een verzuchting die geen enkele indruk maakt op Xu Jing, haar vriendinnen of de bedrijfstak. „Ik zie het verschil niet met al die reclames, tv-programma’s en boeken over afvallen die je op de westerse satellietprogramma’s ziet’’, antwoordt ze snedig. Het enige probleem dat haar „serieus” bezighoudt, is dat zij niet een centimeter of vijftien langer gemaakt kan worden: „Hopelijk kan dat over een jaar wel”.

    • Oscar Garschagen