Ze zijn smerig en stelen

In de dramafilm Welcome is een doorsnee Franse zwemleraar de hoofdpersoon.

Hij maakt dat de film over illegalen niet moralistisch is.

Bilal (Firat Ayverdi), een 17-jarige Iraakse Koerd, wil het Kanaal overzwemmen. Foto Cineart Scene uit de film Welcome (2009) Foto: Cineart

Franse filmmakers hebben de laatste tijd een patent op uitstekende drama’s over actuele maatschappelijke kwesties. Welcome van regisseurPhilippe Lioret doet voor illegalen, wat Entre les murs deed voor zwarte scholen. De film was de grote verrassingshit in de Franse bioscopen dit voorjaar, met meer dan een miljoen bezoekers. En dat voor een film die niet alleen een schrijnend beeld schetst van het lot van illegalen, maar daarnaast de Fransen zelf een weinig flatterende spiegel voorhoudt.

Regisseur Lioret laat er geen misverstand over bestaan dat het strenge beleid van de Franse overheid tegenover illegalen, en de onverschillige houding van de gemiddelde Fransman, in zijn optiek te vergelijken valt met het lot van Joden tijdens de Tweede Wereldoorlog. In de film speelt die vergelijking een ondergeschikte, maar onmiskenbare rol: Lioret laat vluchtelingen zien die door de politie gemerkt worden met een nummer. En hij laat een van zijn personages, Marion, een lerares Engels die in haar vrije tijd voedselhulp geeft aan clandestins, in woede ontsteken als twee Arabisch ogende mannen de toegang wordt ontzegd tot een supermarkt.

Steen des aanstoots voor de regisseur is een Franse wet die het verbiedt om hulp te bieden aan personen die zich onwettig in het land bevinden. Wie een illegaal een slaapplaats biedt, kan daarvoor tot maximaal vijf jaar gevangenisstraf krijgen.

Dat Welcome niet blijft steken in moralisme en ook niet uit zijn voegen barst van boosheid, heeft alles te maken met de rake karakterisering van de hoofdpersoon. Simon (Vincent Lindon) is een doorsnee Fransman, een zwemleraar in Calais, waar veel illegalen samenstromen in de hoop de oversteek naar Groot-Brittannië te maken. Hij heeft genoeg aan zijn eigen sores en trekt zich niet veel aan van de problemen van anderen. Zijn vrouw, Marion, heeft hem kort geleden verlaten en Simon maakt een desolate, lamgeslagen indruk.

Haast tegen zijn wil raakt hij toch betrokken bij Bilal (Firat Ayverdi), een 17-jarige Iraakse Koerd, die bij hem zwemles komt nemen. Bilal heeft het plan opgevat het Kanaal zwemmend over te steken, om zich bij zijn vriendin in Londen te kunnen voegen. Aanvankelijk ontfermt Simon zich alleen over hem om indruk te maken op Marion. Maar gaandeweg gaat hij steeds meer met de jongen meevoelen, al krijgt hij het aan de stok met de politie, nadat buren hebben verraden dat hij twee vreemdelingen in zijn flat heeft laten overnachten. „We willen die lui hier niet. Ze zijn smerig en ze stelen”, bijt de buurman hem toe.

Bilal is een wat al te lieve jongen, het personage zou met een ruwe kant interessanter zijn geweest. De plot van Welcome is niet perfect. Waarom neemt Simon zijn vriend niet gewoon verstopt in zijn eigen auto mee naar Groot-Brittannië? Vrachtwagens worden zwaar gecontroleerd, maar geldt dat ook voor het personenvervoer? Lioret had op z’n minst in de film iets met die vraag moeten doen. De bezwaren vallen echter allemaal weg in het licht van de topprestatie van Vincent Lindon als Simon: een grandioos voorbeeld van naturel acteren.

Een van de meest pijnlijke, symbolische scènes wortelt in het hier en nu en kan het zonder enige historische parallel stellen. Bilal heeft zich met een groep lotgenoten verstopt in een vrachtwagen naar Groot-Brittannië. Bij de grens moeten de mannen een plastic zak over hun hoofd doen, omdat de politie de vrachtruimtes controleert met apparaten die uitstoot van koolstofdioxide meten. Voor deze illegalen geldt: verboden adem te halen – een onaangenaam beeld, en helemaal van deze tijd.

Welcome

Regie: Philippe Lioret. Met: Vincent Lindon, Firat Ayverdi. In: 8 bioscopen.

    • Peter de Bruijn