Vaccin tegen malaria is mogelijk

Het is mogelijk een vaccin te ontwikkelen dat mensen volledig beschermt tegen malaria. Dat kan jaarlijks een miljoen malariadoden voorkomen.

Dit schrijven onderzoekers van het UMC St. Radboud vandaag in het medisch-wetenschappelijke tijdschrift The New England Journal of Medicine. In dit beroemdste medische tijdschrift ter wereld staan zelden resultaten op basis van een proef met slechts vijftien gezonde vrijwilligers.

In Nijmegen lieten tien gezonde mensen zich circa veertig keer steken door muggen die met de malariaparasiet waren besmet. De vrijwilligers slikten al die tijd chloroquine, een medicijn dat de malariaparasiet doodt. Geen van de tien kreeg malaria, omdat ze beschermd waren door de chloroquine. Vijf andere mensen kregen ook veertig muggenbeten, van muggen zonder malariaparasiet.

Een maand later werden alle vijftien mensen gestoken door besmette muggen. Zonder chloroquine te slikken. Vijf kregen malaria, tien niet. Die tien waren precies de mensen die tijdens het eerste deel van het experiment afweer tegen de parasiet hadden kunnen opbouwen.

Onderzoeksleider Robert Sauerwein, hoogleraar medische parasitologie, zegt: „Het was helemaal niet zeker dat die proef zou lukken. In Afrika duurt het namelijk wel vijf tot tien jaar voordat mensen in malariagebieden zelf afweer hebben ontwikkeld.” Het verschil tussen Afrika en het Nijmeegse experiment is waarschijnlijk dat door de chloroquine de besmetting beperkt blijft. Het afweersysteem blijft dan aan het werk. Besmetting zonder bescherming van chloroquine is echter zo massaal dat het afweersysteem verlamd raakt, zodat er nauwelijks weerstand ontstaat.

Het onderzoek stimuleert de ontwikkeling van een vaccin op basis van de héle malariaparasiet. Dat is nieuw. Tot nu toe werden vaccins tegen malaria gebaseerd op basis van één geïsoleerd eiwit van de parasiet. Maar die waren minder succesvol. Sauerwein werkt met een subsidie van het Topinstituut Pharma samen met biotechbedrijf Sanaria dat nu zo’n hele-parasietvaccin ontwikkelt.

    • Wim Köhler