Undercover in een inrichting

Een ggz-instelling liet drie hulpverleners opnemen op een psychiatrische afdeling.

Undercover, als experiment.

Zomaar drie patiënten in de psychiatrische afdeling van instelling de Gelderse Roos, in Wolfheze. Ronald heeft agressie- en relatieproblemen en wilde voor de trein springen. Irene nam, na een miskraam en problemen op het werk, bijna een overdosis pillen. De zwangere Lenny heeft paniekaanvallen door psychische problemen.

In werkelijkheid zijn de drie, net als hun begeleiders, hulpverlener in de geestelijke gezondheidszorg. Om de kwaliteit van de zorg te testen, speelden ze ieder drie dagen undercover voor patiënt. Zo wilden de onderzoekers betere informatie krijgen dan via interviews met echte patiënten. De werknemers van de instelling wisten alleen dat er mystery guests zouden komen. Wie en wanneer was niet bekend gemaakt.

De veiligheid van de undercovermedewerkers stond bij het experiment voorop, zegt projectmanager Menko Soeters. „Ze moesten geen medicijnen toegediend krijgen. Om de drie uur moesten ze ons een sms’je sturen. Ze hadden allemaal een verklarende brief bij zich, voor noodgeval. Ook was er een codewoord afgesproken: openhaard. Als we dat woord zouden horen, zouden we ingrijpen.”

De drie hulpverleners werden getraind door een dramadocent en een psychotherapeut. Voor de geloofwaardigheid kregen hun karakters ieder een lokale geschiedenis, zoals een geboortehuis en vaste supermarkt. Ook kregen ze een medisch verleden bij huisartsen die meewerkten. Soeters: „Omdat het experiment langs de directie liep, konden we deze afspraken maken.”

Ingehuurde acteurs speelden familieleden van de ‘patiënten’. Zij stonden soms huilend voor de deur om hun ‘broer’ of ‘vrouw’ te kunnen zien. Ondertussen verzamelde de projectleiding informatie, door de verborgen camera’s, door in het systeem van de instelling te kijken en door de ‘familieleden’ na hun bezoeken te interviewen.

De belangrijkste conclusie van het project is dat patiënten en familie weinig informatie krijgen over de behandeling, zoals over de diagnose, behandelduur- en proces, medicatie of het therapieprogramma. Ze voelen zich aan hun lot overgelaten.

De betrokkenen reageerden achteraf positief. Soeters: „De werknemers van de afdeling vonden het confronterend, maar leerzaam. De mystery guests hebben hun werk vanaf de andere kant ervaren.”

Het project kostte 10.000 euro per mystery guest. De kosten zijn deels betaald door het onderzoeksbureau, omdat ze de formule bij meer instellingen wil toepassen.

    • Rinke Biesma