Help, dit zijn records voor 'eeuwig'

Na vier dagen zwemmen op de WK in Rome staat de teller op 22 wereldrecords.

Kunnen de zwemmers zichzelf ooit nog verbeteren?

De carrière van Sarah Sjöström is nog nauwelijks begonnen – het Zweedse zwemwonder is vijftien – maar de kans is groot dat ze haar persoonlijk record op de 100 meter vlinder nooit meer verbetert. Of welk ‘pr’ dan ook. Met haar fabelachtige tijd (56,06) zwom ze deze week in het Foro Italico een legendarisch wereldrecord voorgoed uit de boeken, de 56,61 van Inge de Bruijn, daterend van de Spelen van Sydney (2000).

Niemand betwist dat de goedlachse tiener uit Handen een geweldig talent is, maar haar tijd lijkt symptomatisch voor de crisis die de zwemwereld zichzelf heeft aangedaan. In Peking was Sjöström vorig jaar 27ste.

Maar het duurt niet lang meer of het is gedaan met haar glimmende pak van polyurethaan, de Arena X-Glide, zoals ook andere drijfpakken als Jaked01, Speedo LZR Racer en Adidas Hydrofoil volgend jaar verboden worden. Gezien het feit dat De Bruijns record in de wereld van het gewone zwempak bijna negen jaar stand hield, lijkt het uitgesloten dat Sjöström ooit nog in de buurt komt van haar beste tijd. Toch zegt ze: „Ik heb nog jaren voor me. Ik kan nog verbeteren.” De vraag is of zij dat in een pak van textiel inderdaad kan.

Waar critici al bang voor waren tijdens ‘Roma 2009’: elke historische vergelijking met de snelheidsshow die zich voltrekt in het oude olympische zwemstadion langs de Tiber is een zinloze exercitie. Journalisten noteren de records plichtmatig, met het pak erbij. De eerste vier dagen waren het er 22. Géén wereldrecord, dat is nieuws. „Deze finale in Rome zal blijven hangen als het moment waarop een verschrikkelijke waarheid werd bevestigd: zwemmen als materiaalsport is een circus dat deze sport tot het lachertje van de sportwereld heeft gemaakt”, stelt zwemjournalist Craig Lord van internetsite SwimNews.com in een commentaar.

Zoals verwacht hebben de ‘ouderwetse’ LZR Racers – het pak waarmee de crisis vorig jaar begon – het zwaar in Rome. Het Speedopak bestaat voor ongeveer de helft uit polyurethaan – het materiaal dat verantwoordelijk is voor het extra drijfvermogen. De nieuwste generatie hightechpakken bestaat voor 80 of 100 procent uit dat materiaal. Van de 22 wereldrecords die de eerste vier dagen in Rome werden gezwommen, kon in elk geval worden vastgesteld dat Jaked en Arena er zeker acht ‘wonnen’ en Adidas twee. Bij sommige zwemmers valt niet te zien waarin zij zwemmen, omdat zij wegens verplichtingen tegenover hun sponsor de naam van de concurrent afplakken op het pak dat zij tijdens hun races dragen. Speedo dankt aan een machtige uithaal van Michael Phelps, gisteravond op de 200 vlinder, dat de LZR Racer ook een plaatsje heeft gevonden in het recordklassement van ‘Rome’.

De kans is dus groot dat na deze WK geen enkel wereldrecord meer over is uit de ‘oudheid’. Voor het begin van het toernooi stonden nog zes wereldrecords (langebaan) overeind, waaronder dat van Inge de Bruijn. Na vier dagen zwemmen waren er nog twee over. Gisteravond verdween, na Ian Thorpe eerder in de week, opnieuw een Australisch monument uit de boeken: langeafstandszwemmer Grant Hackett, die na ‘Peking’ afscheid nam, zag toe hoe zijn wereldrecord op de 800 vrij (WK 2005, Montreal) met zes seconden werd verpulverd door de Chinees Zhang Lin. Hackett heeft nog wel het record op de 1.500 vrij (WK 2001, Fukuoka), maar dat nummer staat komend weekeinde nog op het programma. Ook het 1.500 meter-record uit 2007 bij de vrouwen staat nog, van de Amerikaanse Kate Ziegler.

Niet alleen voor de huidige generatie zwemmers lijkt de geloofwaardigheid weg. „Deze sport is een grote puinhoop”, zegt Bob Bowman, coach van Michael Phelps. „We zijn de geschiedenis van het zwemmen kwijtgeraakt. Gaat een tienjarig jongetje nog op zwemmen om het wereldrecord van Biedermann te verbeteren?”

Maar het ziet er niet naar uit dat de records – 157 stuks sinds de invoering van de pakken – worden geschrapt. „Daar is geen enkele reden voor”, zegt FINA-directeur Cornel Marculescu. Hij is met de zwemfederatie van mening dat „keihard trainen” de oorzaak is van de topprestaties.

Geen zwemmer zal dat ontkennen. Zij zullen hun namen nog jaren terugzien in de officiële lijsten. Dat besefte gisteravond ook Hinkelien Schreuder na haar nationaal record (50 rug). „Dat zal nog wel een tijdje staan als deze pakken worden verboden”, zei ze met een glimlach.