Undercover op gesloten afdeling in psychiatrie

Een ggz-instelling liet drie hulpverleners undercover opnemen op een gesloten psychiatrische afdeling.

Drie mystery guests hebben in april en mei elk drie dagen doorgebracht op de gesloten afdeling van een psychiatrische instelling in Wolfheze. Zij zijn alle drie hulpverleners uit Amsterdam, feitelijk collega’s van de werknemers in Wolfheze. Door middel van verborgen camera’s en direct contact met de projectleiding werd de kwaliteit van de zorg onderzocht. De werknemers van de instelling wisten alleen dat er mystery guests zouden komen. Wanneer was niet bekend.

Het experiment diende om inzicht te krijgen in de zorgkwaliteit. De uitvoering ervan was in handen van adviesbureau Clearfields, dat al diverse projecten voor ggz-instellingen heeft uitgevoerd.

De drie gasten kregen een fictief personage met een psychiatrisch probleem aangemeten. „Onder begeleiding van een dramadocent en een psychotherapeut zijn de gasten intensief getraind”, legt projectleider Menko Soeters uit.

„De psychotherapeut weet hoe een bepaalde klacht zich uit, maar ook hoe de rol geen controle krijgt over de acteur.” De veiligheid van de undercovermedewerkers stond voorop. „Ze moesten geen medicijnen toegediend krijgen of in een separeerruimte terechtkomen. Om de drie uur moesten ze ons een sms’je sturen. Zo niet, dat zouden we in actie komen. Ook hadden ze allemaal een brief bij zich waarin stond dat ze een mystery guest waren. Voor gevallen van nood was er een codewoord afgesproken: openhaard. Als dat woord zou vallen, zouden wij ingrijpen.”

Om de karakters geloofwaardig neer te zetten, kregen ze een lokaal verleden, zoals een geboortehuis en vaste supermarkt. Ook kregen de ‘patiënten’ een medisch verleden bij lokale doktoren die wilden meewerken. De gegevens zijn inmiddels verwijderd. Soeters: „Omdat het experiment langs de directie liep, konden we deze afspraken maken.”

Om de opname geloofwaardig te maken, werden acteurs ingehuurd om familieleden te spelen. Zij stonden geregeld huilend voor de deur om hun ‘broer’ of ‘vrouw’ te kunnen zien. Ondertussen zat de projectleiding in een hotel informatie te verzamelen, door de verborgen camera’s, door in het systeem van de instelling te kijken en door de ‘familieleden’ na hun bezoeken vragen te stellen.

De bevindingen van het project werden vandaag gepresenteerd. In het algemeen zijn de mystery guests tevreden over hun hulpverleners. Maar dat geldt niet voor de informatievoorziening over belangrijke aspecten, zoals diagnose, behandelduur, behandelproces, medicatie of het therapieprogramma. De informatie wordt pas gegeven nadat er uitdrukkelijk om gevraagd is, waardoor patiënten zich aan hun lot overgelaten voelden. Ook familie loopt tegen het gebrek aan informatie aan en moet hiervoor meer moeite doen dan de patiënt. Ook wordt familie zelden bij het proces betrokken.

De betrokkenen reageerden positief over het project, volgens Soeters. „De werknemers van de Gelderse Roos vonden het confronterend maar leerzaam. Ze zijn direct met de resultaten aan de slag gegaan. De mystery guests – zelf hulpverleners – hebben ervaren hoe hun werk vanaf de andere kant ervaren wordt. Voor hen is inlevingsvermogen erg belangrijk.”

Soeters hoopt nu op meer interesse van instellingen. „Wij verwachten in het najaar dit project een vervolg te kunnen geven.”