'Public Enemies' is fraai, maar hol

Film Public Enemies. Regie:Michael Mann. Met: Johnny Depp, Christian Bale, MarionCotillard. In: 80 bioscopen. ***

John Dillinger was een uitzonderlijke gangster: een man met een bovengemiddelde sociale intelligentie – voor een zware crimineel – en een bon vivant, die oprecht plezier had in zijn wilde levensstijl en zijn faam als voortvluchtig bankrover. Dat is het beeld dat oprijst uit het boek Public Enemies van onderzoeksjournalist Bryan Burrough, waarop de nieuwe film van misdaadspecialist Michael Mann is gebaseerd.

Weinig van die opmerkelijke eigenschappen zijn ook in de film terug te zien. Johnny Depp speelt Dillinger als een generieke, tamelijk vreugdeloze tough guy. Hij verwijst daarmee meer naar het klassieke gangsterpersonage uit talloze andere films dan naar een specifieke, historische figuur. De charme waarmee Dillinger journalisten voor zich wist in te nemen, en via hen het Amerikaanse publiek, blijft onderbelicht. Depp is altijd een afstandelijk en technisch acteur, Mann heeft als regisseur vergelijkbare eigenschappen. Zet die twee bij elkaar en het wordt te veel van hetzelfde. De enige die zich echt met overgave op Public Enemies stort, is Marion Cotillard (Edith Piaf in La vie en rose). De film licht op als zij een scène heeft, als Dillingers grote liefde, al is de zwaar aangezette (compleet verzonnen) epiloog waarin ze figureert, gewoon klef.

De Hollywoodgangsters die tijdens of kort na de misdaadgolf van de jaren dertig in de VS gestalte kregen (door James Cagney en Edward G. Robinson) waren vitaal, ordinair en onweerstaanbaar; direct uit het leven gegrepen. Bij de tweede golf filmgangsters van de late jaren zestig, waren de boeven van de jaren dertig symbolen geworden voor de rebellerende jeugd – vooral in Bonnie and Clyde.

Wat is er nu over van deze mythische figuren? Vooral een perfect gestileerde, glimmende buitenkant: mooie pakken, scherpe hoeden. Je weet dat Dillinger het in Public Enemies niet lang meer zal maken, als hij zijn pak moet uitdoen en een strohoed gaat dragen, om minder herkenbaar te zijn. De gangster is zijn hoed geworden.

Natuurlijk valt er van een fraaie buitenkant best te genieten. Met name het grote nachtelijk vuurgevecht, op tweederde van de film, is een hoogstandje. De machinegeweren lijken haast vlam te vatten.

    • Peter de Bruijn