Krediet blijft onbereikbaar voor kleinere bedrijven

De kredietverlening aan het bedrijfsleven verloopt nog altijd moeizaam, ondanks injecties van de ECB. Vooral het midden- en kleinbedrijf heeft hier last van.

Ongevraagd had Joseph Ackermann, bestuursvoorzitter van Deutsche Bank, gisteren nog een nieuwtje te melden bij de presentatie van de halfjaarcijfers. „Hoewel we een strikte balansdiscipline handhaven, blijven we ook onze klanten steunen in een moeilijke kredietomgeving”, zei Ackermann. „Het bedrag aan hypotheekleningen is sinds vorig jaar met 50 procent gegroeid en het volume aan leningen aan ‘Mittelstand’-bedrijven ligt nu ongeveer 3 miljard euro hoger dan aan het begin van de crisis in het najaar van 2007.” De Mittelstand is het midden- en kleinbedrijf, de groeimotor van de economie.

De cijfers die Ackermann noemt zijn dan ook niet zomaar een losse opmerking. Ackermann plaatste er een strategische zet mee in de inmiddels hoog oplopende discussie rond de kredietverlening aan het bedrijfsleven. Het Duitse economisch onderzoeksinstituut Ifo onderzocht de kredietverlening door 1.000 ondernemers te benaderen met de vraag of zij makkelijk aan een lening konden komen. Het antwoord: nee. Het moeilijkst gaat dat bij de grote banken en de regionale Landesbanken, concludeert het Ifo.

Niet alleen in Duitsland kampt het midden- en kleinbedrijf met deze problemen. Ook in Groot-Brittannië sprak minister van Financiën Alistair Darling maandag met banken om de kredietverlening aan het midden- en kleinbedrijf aan de orde te stellen. Daar verschuilen banken zich achter het feit dat zij van de overheid hun balansen moeten versterken en dus relatief minder ruimte hebben om kredieten te verlenen.

In Nederland merkt MKB Nederland, de branchevereniging voor het midden- en kleinbedrijf, ook dat het moeilijker is geworden. „De macrocijfers laten nog steeds een groei zien van de kredietverlening, maar wij denken dat dat vooral leningen aan grote bedrijven zijn en het opvullen van de rekeningen courant. Kleinere kredieten, die voor het mkb heel belangrijk zijn, worden steeds lastiger”, zegt Rob Wolthuis, beleidssecretaris financiering en ondernemerschap. Nog maar de helft van het aantal financieringsaanvragen van het mbk wordt volledig ingewilligd. De rest krijgt minder dan gevraagd of helemaal niets meer, zo blijkt uit de financieringsmonitor van onderzoeksbureau EIM. Hoe kleiner het bedrijf dat de aanvraag indient, hou geringer de slagingskans.

Maandag kwam de Europese Centrale Bank (ECB) met cijfers over het leengedrag van banken in de eurozone en ook die waren niet best. De groei van leningen aan het bedrijfsleven is sinds het begin van de crisis in elkaar geklapt van 11 procent eind 2007 tot een schamele 1,5 procent in juni 2009. En dat terwijl de ECB vorige maand nog het recordbedrag van 442 miljard euro aan leningen met een looptijd van een jaar en een rente van 1 procent in het financiële stelsel pompte om het lenen weer op gang te helpen. Dat blijkt dus grotendeels tevergeefs.

Op zich zijn er goede redenen te bedenken waarom banken terughoudend zijn met het verstrekken van krediet aan het bedrijfsleven. De kredietcrisis heeft de wereldeconomie in een recessie gestort en veel bedrijven hebben het zwaar. Goed bankieren betekent ook dat een bank de risico’s van een lening zorgvuldig inschat, en in zware tijden is het risico op wanbetaling nu eenmaal groter dan in goede tijden. Wel wrang blijft het dat de recessie veroorzaakt is door dezelfde financiële sector die zich nu terughoudend opstelt, terwijl ze zelf voor honderden miljarden aan steun heeft ontvangen.

Niet voor niets riep vice-president Lucas Papademos van de ECB vanmorgen in een interview met het Duitse Handelsblatt banken opnieuw op om meer kredieten te verschaffen aan bedrijven. „Banken moeten zich realiseren dat het op de lange termijn in hun eigen belang is om nu de economie voldoende te ondersteunen”, zei hij. „Het is belangrijk dat banken de juiste balans vinden tussen het verstevigen van hun balansen en het verstrekken van krediet.”

Het wachten is op maatregelen van de ECB en de overheden. Want kapitaalinjecties en vrijblijvende gesprekken helpen niet, blijkt uit de cijfers. Op een bescheiden plusje bij de kredietverlening bij Deutsche Bank na misschien.