Voor de zekerheid bezwaar maken tegen strategie

De aandelenmarkt krijgt straks extra informatie. Meer beleggers moeten hun belangen openbaar maken en zeggen wat zij van het bedrijfsbeleid vinden. Wat zijn de gevolgen?

Eén vraag, twee keuzes. Bent u voor of tegen uw eigen belegging?

Het kabinet heeft, met aanzienlijke vertraging, een wetsontwerp naar de Tweede Kamer gestuurd dat meer grote vermogensbeheerders verplicht om hun aandelenpakketten in Nederlandse beursgenoteerde bedrijven openbaar te maken en dat hen tegelijkertijd dwingt om een keuze te maken. Steunt u de gevoerde ondernemingsstrategie, of wijst u die af?

Elke belegger die 3 procent van de aandelen in een beursgenoteerde onderneming koopt zal zijn belang in het vervolg openbaar moeten maken. Nu ligt die grens op 5 procent.

Het ministerie van Financiën rekent op zo’n 800 nieuwe meldingen van beleggers met belangen tussen de 3 en 5 procent. Wie zijn zij? Grote pensioenfondsen, buitenlandse beheerders van beleggingsfondsen, de nazaten van bedrijfsoprichters en, wellicht, concurrenten. Ook de beleggers die nu al pakketten van 5 procent hebben gemeld, zullen hun intenties moeten uitspreken. Dat zijn er nog eens 800.

De verlaging van de grens van openbaarmaking is een reactie op de strijd om de macht tussen aandeelhouders en opkopers bij onder meer ABN Amro en industrieel conglomeraat Stork in de loop van 2007. Beide werden uiteindelijk overgenomen en opgebroken. Bij beide ondernemingen speelde activistisch optreden van hedgefondsen een cruciale rol.

De commissie-Frijns voor goed ondernemingsbestuur kaartte de zaken eind 2007 aan en vroeg om evenwichtiger verhoudingen tussen aandeelhouders en de bedrijfsdirectie. Het kabinet kwam daaraan tegemoet en het wetsontwerp dat nu naar de Kamer is gegaan is daarvan de uitwerking.

In de memorie van toelichting op het wetsontwerp noemt minister Bos van Financiën geen namen van bedrijven die onder vuur kwamen. Hij memoreert dat „een onrustige situatie rondom de vennootschap kan ontstaan” als een of meer grote aandeelhouders hun steun intrekken aan het gevoerde beleid. Dat kan als een verrassing komen voor de directie, andere aandeelhouders en bijvoorbeeld werknemers en vakbonden.

Vandaar de nieuwe plicht om direct intenties uit te spreken. Voor of tegen de strategie? Om beleggers een handje te helpen moeten ondernemingen straks expliciet op hun website hun langetermijnstrategie formuleren inclusief de kortetermijnacties die zij ondernemen om de doelen re realiseren.

Onder geldbeheerders bestaat echter twijfel of de omstandigheden van toen nog steeds actueel zijn. Talloze activistische hedgefondsen hebben zichzelf in de beurspaniek van de afgelopen negen maanden gesloten of werken op veel kleinere schaal. Bovendien hebben bedrijfsdirecties en hun juristen ook geleerd van de strijd om Stork en ABN Amro.

Zal het ‘vinken van het vakje’ helpen? Van alle kanten klinkt twijfel. De Vereniging van Effectenbezitters (VEB) verwacht dat grote beleggers bij voorbaat vraagtekens zullen zetten bij de strategie, zodat zij hun handen vrijhouden om in actie te komen als hun iets niet bevalt. Dat kan gebeuren op een aandeelhoudersvergadering of bij de rechter.

Ook de Raad van State die het wetsontwerp heeft beoordeeld oppert dat een grote belegger „er zekerheidshalve voor kiest bezwaar te maken tegen de strategie”.

Een belegger geeft een praktijkvoorbeeld: „Je krijgt dan de situatie dat een vermogensbeheerder een belang opbouwt van 3 procent in een bedrijf en vervolgens zegt: ja, ik heb dat geld wel uitgegeven, maar eigelijk ben ik het niet eens met de strategie.”

Hij ziet al voor zich wat straks gaat gebeuren als de wet van kracht wordt. De financiële persbureaus komen aan de lopende band met eenregelige nieuwsfeiten à la ‘Belegger X meldt 3 procent in bedrijf Y en verwerpt strategie’. Financiële markten reageren direct. Zij worden steeds meer gedomineerd door computerhandel die is gebaseerd op algoritmen en binnen een seconde nieuwe informatie oppikt. „Je krijgt meer reuring dan inzicht”, zegt eerder genoemde belegger.

Voor verzekeraars en banken, die graag belangen van 5 procent bezitten, wordt het straks een gevecht tegen de markt. Een aandelenpakket van 5 procent is voor banken en verzekeraars fiscaal interessant omdat koerswinst en dividend dan onbelast zijn. Als een verzekeraar de grens van 3 procent doorbreekt, moet hij dat melden, terwijl de rest van de markt weet: hij wil bijkopen tot 5 procent. Dan is het: één tegen allen. Daar gaat de koers.

    • Menno Tamminga