Proberen zoveel mogelijk zendtijd te krijgen

De verdreven president Zelaya slaat een kamp op aan de grens met Honduras.

Zijn aanpak genereert internationale kritiek.

Manuel Zelaya spreekt zijn aanhang toe bij de grensovergang in Las Manos, afgelopen zondag. Foto Reuters De verdreven president Zelaya slaat een kamp op aan de grens met Honduras. Zijn aanpak genereert internationale kritiek. Ousted Honduras President Manuel Zelaya talks to his supporters upon his arrival at the the border town of Las Manos, between Nicaragua and Honduras, July 25, 2009. Defying U.S. criticism, Zelaya returned for a second day on Saturday to Honduras' land border to put pressure on the coup leaders who threw him out of the country last month. REUTERS/Daniel LeClair (NICARAGUA CONFLICT POLITICS IMAGES OF THE DAY) REUTERS

De verdreven Hondurese president Manuel Zelaya ondernam afgelopen weekeinde twee pogingen om via Nicaragua terug te keren naar Honduras. In eerste instantie leverde dit de linkse leider die eind juni door het leger het land was uitgezet veel media-aandacht op. Westerse nieuwszenders deden rechtstreeks verslag van de gebeurtenissen rond grensovergang Las Manos. Hoe Zelaya, druk bellend, rondhing bij de grens en hoe zijn aanhang slaags raakte met ordetroepen.

Zulke aandacht is cruciaal voor Zelaya, die er alles aan gelegen is zijn zaak op de internationale agenda te houden. Maar zondag hadden veel media besloten dat het nieuws er alweer vanaf was. Alleen Telesur – het door Venezuela opgezette linkse, Latijns-Amerikaanse alternatief voor CNN – doet nog live verslag hoe Zelaya kamp opslaat aan de grens.

Zijn internationale positie verstevigde Zelaya ook niet. Zijn acties kwamen hem op stevige kritiek te staan van de Verenigde Staten. Die steunen het nieuwe bewind in Honduras niet, maar vinden wel dat er een politieke oplossing moet worden gevonden. Washington dringt er bij beide partijen op aan de internationaal gesteunde dialoog onder leiding van de Costaricaanse president Arias te hervatten. Minister van Buitenlandse Zaken Hillary Clinton noemde Zelaya’s acties „roekeloos”.

Zelaya reageerde hier fel op. Hij zei te vrezen dat de VS hun steun aan hem langzaam laten verwateren. In november zijn er algemene verkiezingen gepland in Honduras. De regio zegt dat als deze stembusgang onder het huidige bewind plaatsheeft, ze de winnaar niet zal erkennen. Maar de VS hebben zich hier niet expliciet over uitgesproken.

Het is munitie voor de radicaal-linkse leiders in de regio, die de VS al langer van een dubbelhartige houding beschuldigen. Zo schreef ex-president Fidel Castro van Cuba vorige week in een column dat de door de VS geïnitieerde dialoog onder leiding van Arias alleen is bedoeld als „vertragingtactiek”. Ook president Hugo Chávez van Venezuela vindt de Amerikanen „hypocriet” en roept hen op veel strengere sancties te treffen.

Mogelijke maatregelen zijn het terugroepen van de Amerikaanse ambassadeur; het stilleggen van de handel (zeker 70 procent van de Hondurese export gaat naar de VS); het blokkeren van de geldzendingen van Hondurese immigranten in de VS (vele miljarden dollars per jaar); of het verbreken van alle militaire banden met het Hondurese leger. Het Pentagon zegde direct na de coup alle gezamenlijke legeroefeningen af, maar de VS hebben nog steeds een grote basis in het land en zeker zeshonderd Hondurese militairen genieten momenteel een opleiding in de VS.

Deze militaire banden lijken de Amerikanen nu ook een extra onderhandelingsinstrument te bieden. Zaterdag liet het Hondurese leger een communiqué uitgaan waarin het zich schaarde achter „onderhandelingen in het kader van het San José-akkoord”. Dit door bemiddelaar Arias voorgestelde zevenpuntenplan voorziet onder meer in een terugkeer van Zelaya – als president, maar met minder macht – en een amnestie voor alle misdaden in de dagen rond de coup. Het legercommuniqué, zo berichtte The New York Times, zou zijn opgesteld door officieren uit het middenkader van het Hondurese leger die voor overleg in Washington waren.

Het is voor het eerst dat een factie binnen het nieuwe bewind een terugkeer van Zelaya niet categorisch uitsluit. De verdreven leider reageerde dan ook verheugd op de „verdeeldheid tussen de civiele en militaire autoriteiten”.

De vraag blijft of Zelaya echt ooit zal terugkeren. De interim-president van Honduras schreef in een opiniestuk in The Wall Street Journal dat hij Zelaya’s terugkeer en amnestie niet accepteert. „Wij vertrouwen er niet op dat Zelaya de wet respecteert en daarom is onze positie dat hij moet terechtstaan.”