Abortuspil verstoort zomerrust van politici

De overtijdbehandeling komt onder de abortuswet en tegen Women on Waves is aangifte gedaan. Het politiek gevoelige onderwerp abortus staat weer op de agenda.

Gisteren werd bekend dat de Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ) aangifte heeft gedaan tegen de artsen van Women on Waves, omdat zij vrouwen op een boot in Spanje een overtijdbehandeling aanboden.

Wat is een overtijdbehandeling?

Een overtijdbehandeling is een vroege abortus, tussen twaalf en zestien dagen nadat de vrouw ongesteld had moeten worden. Zij kan dan een abortuspil vragen. Dat is geen morningafterpil, die direct na de geslachtgemeenschap geslikt moet worden. Tot zeven weken bestaat de mogelijkheid om te kiezen tussen twee soorten behandelingen: de abortuspil of de zuigcurettage.

Mogen huisartsen de abortuspil verstrekken?

Nee, sinds de introductie van de abortuspil in Nederland in 2000 mag de abortuspil alleen gegeven worden in instellingen met een vergunning voor het afbreken van zwangerschappen.

Waarom?

De abortuspil lijkt minder ingrijpend dan een operatieve ingreep, maar vrouwen moeten wel drie keer naar de kliniek. Een arts moet met een echo vaststellen hoe ver de zwangerschap gevorderd is en moet de inname van de pil begeleiden. Door de abortuspil (Mifepristone) stoot de baarmoeder het embryo af waardoor de vrouw (hevig) gaat bloeden.

Waarom is aangifte gedaan tegen Women on Waves?

De Inspectie heeft in overleg met staatssecretaris Bussemaker (Volksgezondheid, PvdA) het Openbaar Ministerie gevraagd Women on Waves strafrechtelijk te vervolgen omdat zij in 2008 in Spanje abortuspillen uitdeelde op een jacht zonder vergunning daarvoor. Women on Waves heeft wel een vergunning om abortuspillen te verstrekken op een varende kliniek (container), maar de organisatie gebruikt vanwege de kosten en de logistiek liever een zeilschip.

Waarom deed de Inspectie niet eerder aangifte toen de organisatie in Polen abortuspillen uitdeelde op een boot zonder vergunning?

Women on Waves moest tot 2008 procederen tegen het ministerie van Volkgezondheid om een vergunning te krijgen voor haar als kliniek ingerichte abortusboot. Tot die tijd beriep Women on Waves zich op een brief van oud-minister Els Borst (Volksgezondheid, D66) uit 2002. Daarin gaf Borst de organisatie toestemming om abortuspillen uit te delen. Die brief is volgens de Inspectie niet meer geldig nu de boot een vergunning heeft.

Start het Openbaar Ministerie (OM) nu een onderzoek?

In een recente brief aan Women on Waves schrijft de Inspectie dat het OM onvoldoende aanleiding heeft om een strafrechtelijk onderzoek te starten.

Is daarmee de zaak afgedaan?

Nee, de Inspectie probeert het OM meer informatie te verschaffen.

Wat is er nieuw aan deze affaire?

Women on Waves zegt dat dit kabinet onder druk van de christelijke partijen de abortusregels verscherpt. Het ministerie ontkent dat omdat het artsen zonder speciale vergunning nooit was toegestaan om de abortuspil uit te delen. Women on Waves zegt dat de overtijdbehandeling in juridische zin niet als ‘afbreking van de zwangerschap’ kan worden beschouwd, zoals de Hoge Raad in 1995 stelde.

Past het kabinet de wet aan?

Nee, de overtijdbehandeling wordt de komende maanden met een ministerieel besluit onder de abortuswet gebracht. Deze veel eenvoudigere procedure (waarmee het parlement niet hoeft in te stemmen) volstaat volgens Volksgezondheid omdat het een formalisering van de bestaande praktijk betreft.

Wat is de rol van PvdA-staatssecretaris Bussemaker en de invloed van coalitiepartij ChristenUnie?

De ChristenUnie zorgde in het coalitieakkoord voor de afspraak dat de abortuspraktijk niet verruimd wordt. In dat akkoord staat ook dat de overtijdbehandeling onder de abortuswet komt. Daartoe had het vorige kabinet besloten. Onder Bussemaker kreeg de abortusboot een vergunning. De boot moet echter aan hele strenge eisen voldoen. Zo moet er altijd een ziekenhuis in de buurt zijn van de varende kliniek. Een concessie van het kabinet aan de PvdA-fractie en andere linkse partijen is dat voor de overtijdbehandeling niet de vijf dagen bedenktermijn gaat gelden, zoals bij de late abortussen.

Wat vinden artsen?

De Landelijke Huisartsen Vereniging (LHV) wil dat huisartsen ook de abortuspil kunnen verstrekken omdat zij een vertrouwensband hebben met hun patiënten. Een kliniek kiest volgens de huisartsenvereniging vaak voor een zuigcurettage. Veel vrouwen en artsen vinden dat ingrijpender.

Wat vindt de oppositie?

GroenLinks en VVD willen uitleg van de staatssecretaris. Zij vrezen dat dit kabinet de abortuswet aanscherpt. Als dat zo is overwegen zij een motie in te dienen.

Commentaar: pagina 7

Discussier mee op nrc.nl/discussie