Zigeunerromantiek kleurt nieuwste show Renz

Circus Herman Renz staat weer in Amsterdam. „Het is een gevecht om op de been te blijven”, zegt directeur Robert Ronday, „maar het circus zal blijven bestaan.”

Acrobaten van The Flying Neeves in de trapeze en Milko's clownsnummer als dierentrainer. Foto’s Maarten van Haaff Circus Renz. Amsterdam, 26 juli 2009. foto MAARTEN VAN HAAFF Haaff, Maarten van

De paarden draven hun rondjes, de koorddanser maakt onmogelijke sprongen op het strakgespannen koord, een goudgekleurd krachtpatserstrio vertoont menselijke bouwwerken, de clowns spelen een parodie op een acrobatennummer van honderd jaar geleden, hoog in de nok vertoont een echte acrobatengroep een drievoudige salto, een jongleur laat een balletje touwtjespringen op zijn hoofd, de tijgers staan te pronken op hun achterpoten, drie springplankacrobaten werpen elkaar in volle vaart de lucht in, en de olifant zet één voet op een tafeltje.

Circus Herman Renz, het grootste reizende tentcircus van Nederland, maakt nog steeds circusprogramma’s volgens klassiek model.

De nieuwe show heet Gitano en ging vrijdagavond in première in Amsterdam. De titel verwijst naar de zigeunerromantiek die ditmaal het thema is. Al ruim tien jaar zet Circus Herman Renz de traditionele elementen in een omlijsting die naar het theater lonkt, met een paar danseressen die rondom de vaste nummers zwieren, een lichtontwerp met veel variatie, een achtkoppig orkestje dat bijpassende muziek speelt, en een snellere montage dan in het circusgenre gebruikelijk is. Zelfs het langdurige applaus uitlokken na elk nummer, een vaste kwaal bij andere circussen, is hier heel wat minder tijdrovend.

Circus Herman Renz, de voortzetting van een familiebedrijfje dat al in 1911 begon, is jaarlijks bijna tien maanden op tournee. De voorstellingen beginnen in maart – hoewel de première altijd pas in juli in Amsterdam wordt gespeeld – en de rondreis eindigt steevast op 3 of 4 januari in Haarlem. In de tussentijd wordt het nieuwe programma in elkaar gezet.

Renz is een van de vijf à zes vaste reiscircussen in een tent die nu nog door ons land trekken, aldus Arthur Hofmeester, eindredacteur van De Piste, het blad van de Club van Circusvrienden in Nederland: „En die verdienen dus allemaal een boterham. Het aantal circusbezoekers schommelt hier tussen de 800.000 en de één miljoen per jaar. De romantiek van theater in een reizende tent blijft veel mensen aanspreken – kijk maar naar het succes van Dance Valley, dat zonder tenten niet zou bestaan, en de grote belangstelling voor de Parade. Het beeld dat het circus tegenwoordig een marginaal bestaan leidt, wordt nogal in de hand gewerkt door circusdirecties die onhandig met de publiciteit omgaan en voortdurend klagen dat alles zo duur is geworden. Natuurlijk is het moeilijker geworden. Maar een zielige bedoening is het absoluut niet”.

Gitano wordt gespeeld op een terrein tegenover de RAI, vlakbij de grote uitvalswegen. Het is de derde Amsterdamse locatie in vier jaar tijd. „Wat het lastig maakt,” zegt directeur en spreekstalmeester Robert Ronday, „is dat veel terreinen worden volgebouwd. Maar de meeste andere gemeenten hebben gelukkig nog steeds een evenemententerrein waar we kunnen staan”. Een circus vergt een terrein ter grootte van een voetbalveld. Ronday wijst bovendien op de toename van wettelijke belemmeringen: „Nu weer de milieuzones. Daardoor zou een oudere wagen van ons niet meer in bepaalde delen van de stad mogen rijden. En er komen steeds meer van dat soort problemen bij. Het is een gevecht om op de been te blijven, maar het circus zal blijven bestaan”.

Een vertrouwd verschijnsel bij elk circus met roofdieren zijn ook de actievoerders die voor de ingang staan met banieren als: „Circus, geen plezier voor het dier!” Onder hun druk hebben intussen twee gemeenten (Winschoten en Alphen aan den Rijn) besloten geen circussen met dieren meer toe te laten.

Vandaag werd bekend dat minister Verburg (Landbouw, CDA) zo’n verbod niet nodig vindt. Wel heeft ze nieuwe regels aangekondigd voor het houden van circusdieren. Onderzoekers van de universiteit van Wageningen concluderen in een rapport dat in haar opdracht werd gemaakt, dat de behandeling en verzorging van circusdieren „niet altijd in orde” is, en dat vooral het welzijn van de olifant in het geding is. In november staat het dierenwelzijn op de agenda van de Tweede Kamer.

De actievoerders blijven intussen onverzoenlijk. Ze roepen onder meer op tot het schrijven van protestbrieven aan politici, media en circussponsors. Volgens een ingewijde heeft één van die sponsorbedrijven al een dreigbrief in huis.

Hardnekkig is ook het vooroordeel dat circus vooral iets voor kinderen is, aldus Arthur Hofmeester: „Ik weet wel dat sommige circusreclame er een beetje kinderlijk uitziet, met een groot portret van een clown erop. Maar als volwassene kun je de prestaties van een circusacrobaat net zo waarderen als de dansers van het Kirov Ballet of het Nederlands Dans Theater. Ik zou niet weten waarom dat alleen voor kinderen zou zijn”.

Gitano, door Circus Herman Renz. Tournee t/m 3/1. Inl: www.renz.nl