Oude vriendschap bestaat niet meer

Chinese intellectuelen roepen hun regering op om de traditionele banden met Noord-Korea te verbreken.

„De Chinese diplomatie in Noord-Korea heeft gefaald.”

Noord-Koreaanse kinderen zwaaien naar Chinese toeristen op een boot op de grensrivier Yalu. Foto Reuters North Korean children wave to a Chinese tourist boat on the Yalu River near the North Korean town of Sinuiju, opposite the Chinese border city of Dandong, July 4, 2009. North Korea test-fired four missiles on Saturday, South Korea's defence ministry said, in an act of defiance towards the United States that further stoked regional tensions already high due to its nuclear test in May. REUTERS/Jacky Chen (NORTH KOREA POLITICS MILITARY) REUTERS

„Een totale blokkade is de enige manier om de 22 miljoen Noord-Koreanen te bevrijden uit een duivels regime”, zegt Zhang Hui (46), politicoloog en internetondernemer in Peking droogjes. „China moet onmiddellijk stoppen met het steunen van de Noord-Koreaanse leider Kim Jong-il. De Chinese diplomatie in Noord-Korea heeft totaal gefaald”, voegt hij er aan toe.

Een open brief over „de mislukte diplomatieke strategie” aan de Chinese leiders is door Zhang mede namens honderd gelijkgestemde wetenschappers, journalisten en schrijvers onlangs op internet gezet. Onder de ondertekenaars bevinden zich de initiatiefnemers van Charter 08, de groep die pleit voor democratische hervormingen in China.

Toegang tot de websites met zowel de brief van Zhang als Charter 08 zijn inmiddels geblokkeerd en verspreiding wordt verder bemoeilijkt door de blokkades van Facebook en YouTube. Toch ‘zingt’ Zhang’s opmerkelijke brief over China’s „vriendschap” met Noord-Korea rond op het Chineestalige internet.

Het is voor het eerst dat een groep bezorgde Chinese intellectuelen ervoor pleit om de bijna 60 jaar oude vriendschapsbanden tussen de twee communistische staten te verbreken en te stoppen met het „misbruiken van de Noord-Koreaanse kwestie voor geopolitieke spelletjes”.

Openbaar debat over Noord-Korea vond in China nauwelijks plaats en beperkte zich tot de betrokken partijorganen, ministeries en denktanks van de belangrijkste twee universiteiten van het land. Na de tweede nucleaire test op 25 mei in Noord-Korea lijkt daar heel voorzichtig verandering in te komen.

Enkele wetenschappers laten zich ook in de staatsmedia steeds kritischer uit over Pyongyang. Een aanvankelijk verboden boek van de in China beroemde historicus Ye Yonglie over het karige leven in Noord-Korea is alsnog verschenen en nu mengt zich een groep Chinese intellectuelen in een discussie die de Chinese autoriteiten volgens ingewijden verdeeld houdt.

Zhang Hui: „We moeten ons scharen achter de harde aanpak van de Verenigde Staten. De VS zijn onze belangrijkste bondgenoot. Laten we dat nu gewoon erkennen. We moeten samen met de VS Noord- en Zuid-Korea helpen te verenigen. Het is voor de veiligheid en de toekomst van China veel beter als wij een verenigd en gedemocratiseerd Korea als buurland hebben in plaats van een nucleaire schurkenstaat.”

Een herenigd, democratisch Korea zal, denkt hij, net als Zuid-Korea een belangrijke handelspartner van China zijn. Eenwording en ontwikkeling van de economie naar Duits voorbeeld is ook nodig om te voorkomen dat China overspoeld wordt door Noord-Koreaanse vluchtelingen.

Zhang zegt zich er van bewust te zijn dat zijn brief voor familieleden van de 900.000 Chinezen die omkwamen in wat in China de „Oorlog tegen de Amerikaanse agressie heet” op zijn minst pijnlijk is. „De Koreaanse oorlog is begonnen door de grote leider Kim Sung-il en diens beschermheer Stalin. China heeft in die Koreaanse oorlog enorme offers gebracht door de Noord-Koreanen te steunen. Het is tragisch om te constateren, maar die offers waren voor niets, die waren betekenisloos, want die oorlog heeft net als de enorme sommen geld die naar Pyongyang zijn gegaan uiteindelijk voor China niets positiefs opgeleverd”, zegt politicoloog Zhang.

Professor Ye Yonglie in Shanghai, schrijver van zeer populaire geschiedenisboeken en van een boek over het echte leven in Noord-Korea dat voor Chinese lezers een eyeopener was, steunt de open brief van Zhang niet direct, maar begrijpt de inhoudelijke analyse wel. Dat de oproep van Zhang in Peking genegeerd en gecensureerd wordt, neemt hij schouderophalend voor kennisgeving aan.

„Het is een interessante discussie over twee landen die zich totaal verschillend ontwikkelen. We hebben weinig meer met elkaar gemeen. De oude vriendschap bestaat niet meer, de verkoeling is allang gaande en de invloed van China is sterk afgenomen. Voor China is Noord-Korea alleen nog nuttig als pion in het schaakspel met de VS”, legt Ye uit.

„Uiteindelijk gaat het er om dat China tegen de vereniging van de Korea’s is. Noord en Zuid samenvoegen staat in de ogen van onze leiders gelijk met de komst van Amerika aan onze grens met Noord-Korea. Dat wil China niet en daarom dient Noord-Korea als buffer tussen ons en de Verenigde Staten. Wij willen niet omsingeld worden door de VS. Dat omsingelingssyndroom zullen we eens kwijtraken, maar voorlopig nog niet”, voorspelt Ye Yonglie.