Iran afgeleid door politieke soap

Over ruim een week begint president Ahmadinejad aan zijn omstreden tweede termijn. De laatste dagen van zijn huidige regering verlopen uiterst chaotisch.

Thomas Erdbrink

Verzet tegen de aanstelling van een controversieel familielid als nieuwe vicepresident, is ontaard in een politieke soap binnen het kamp van de Iraanse president Mahmoud Ahmadinejad. Terwijl de oppositie onverminderd doorgaat met protesten tegen de herverkiezing van Ahmadinejad, is de zittende regering constitutioneel in de knoop geraakt en kan feitelijk niet meer bijeenkomen.

De onrust in de regering begon vorige week toen de Opperste Leider ayatollah Ali Khamenei bezwaar maakte tegen de aanstelling van de controversiële Esfandiar Ramin Mashaie als ‘eerste vicepresident’ en tweede man na Ahmadinejad.

Mashaie, wiens zoon is getrouwd met de dochter van Ahmadinejad, had vorige jaar gezegd dat Iran geen problemen had met het Israëlische volk. Officieel erkent Iran dat land niet en beschouwt het zionisme als grootste vijand. Er was brede kritiek op de adviseur van Ahmadinejad en Khamenei gaf Mashaie in het openbaar een uitbrander voor zijn opmerking.

De Opperste Leider stuurde vorige week, zodra bekend werd dat Ahmadinejad zijn omstreden schoonzoon tot vicepresident had benoemd, een brief met het verzoek de benoeming ongedaan te maken. Ahmadinejad antwoordde pas na een volle week met een kort briefje zonder de gebruikelijke bloemrijke lofzangen aan het adres van Khamenei. Mashaie werd ontslagen als vicepresident maar keerde onmiddellijk terug als hoofd van het bureau van de president, een andere sleutelpositie.

Gisteren begon de dag met het bericht dat minister Gholam-Hossein Mohseni-Ejei (geheime dienst) en Mohammad Hossein Saffar Harandi (cultuur en islamitische leiding) waren ontslagen door de president. Beiden staan bekend om hun warme banden met Opperste Leider ayatollah Ali Khamenei.

Daarom brachten verschillende politici de ontslagen al snel in verband met de bezwaren van de Opperste Leider en vele andere invloedrijke aanhangers van Ahmadinejad tegen Mashaie. „De ministers die zijn verwijderd waren kritisch over de aanstelling van Mashaie als vicepresident”, zei parlementslid Ahmad Tavakoli volgens het Iraanse persbureau Farsnews.

Het vertrek van de twee ministers kwam slechts acht dagen voor de inauguratie van Ahmadinejads nieuwe termijn, die gepland staat voor 5 augustus.

Er ontstond een nieuwe complicatie. Na wat rekensommen concludeerde de vicevoorzitter van het parlement, Mohammad Reza Bahonar dat met het vertrek van de twee een constitutionele grens was overschreden. De oude regering-Ahmadinejad zou opnieuw om het vertrouwen van het parlement moeten vragen omdat meer dan de helft van de oorspronkelijke ministers was vervangen, zo stelt de grondwet.

„Maar omdat er nog maar acht dagen zijn, is daar geen tijd meer voor”, zei Bahonar. Daarom mag het kabinet nu niet meer bijeenkomen tot het nieuwe team van Ahmadinejad wordt ingezworen. Dat moet uiterlijk over een maand gebeurd zijn. Na zijn inauguratie heeft Ahmadinejad twee weken de tijd om zijn nieuwe ministersploeg te laten goedkeuren door het parlement.

Vanwege de dreigende impasse of na druk achter de schermen, draaide de regering plotseling bij en meldde de staatstelevisie dat alleen de minister van Geheime Dienst was ontslagen, wat het aantal vervangen ministers net onder de helft zou brengen. Maar dat pikte Saffar-Harandi, de minister van Cultuur weer niet en hij nam tegen de avond zelf zijn ontslag.

Voor de Iraanse oppositie maken de bokkensprongen van de regering-Ahmadinejad niet uit, omdat ze zijn verkiezing als illegaal beschouwen, legt Morteza Alviri, een assistent Mehdi Karoubi – een van de voormalige kandidaten – uit. „In een poging om het belangrijkste punt te verhullen, de gestolen verkiezingen, creëren ze nu spectaculaire gebeurtenissen om de mensen te verwarren”, zei Alviri. „Voor ons is dit totaal onbelangrijk.”

    • Thomas Erdbrink