Hoe Pot vertrok uit Maastricht

De industriële revolutie begon in Nederland met aardewerk. In Maastricht, waar de familie Regout in 1834 een fabriek opzette.

Heel lang zaten de aardewerkfabrieken van de familie, Sphinx en Mosa, dicht tegen het centrum van de stad aan. Eerst verdwenen de tegelfabrieken van Mosa naar de rand van de stad, om uiteindelijk failliet te gaan. Drie jaar geleden wilde de gemeente de karakteristieke Sphinx-fabriek van wc-potten weg hebben uit het centrum. Met 22 miljoen steun zette het bedrijf een hypermoderne pottenfabriek neer aan de periferie en werd een sociaal plan bekostigd. Vorige week besloot Sanitec, de huidige eigenaar, tot sluiting van deze fabriek, waar nog 100 werknemers resteerden. Dag industriële historie. Maastricht boos. Minister Maria Van der Hoeven (Economische Zaken, CDA), afkomstig uit Maastricht, verbolgen. Alle mogelijkheden om de fabriek te behouden moeten worden onderzocht, zei ze. Bonden en ondernemingsraad onderzoeken dat.

Het verhaal van Sphinx is zo het verhaal over de uitverkoop van Nederland. Sphinx was begin jaren negentig even een beurslieveling, omdat het met zijn sanitair Duitsland leek te veroveren. Maar de wc-potten van Sphinx onderscheidden zich te weinig op de overvolle Duitse markt, die ook nog eens geplaagd werd door een crisis in de bouw.

Hoge verliezen noodzaakten Sphinx in 1999 zich over te leveren aan de Finse concurrent Sanitec. Dat werd een paar jaar later gekocht door een Zweeds opkoopfonds: rationele investeerders voor wie historische gevoelens en arbeidersbelangen er niet toe doen. In een crisis saneer je de overproductie.

Dit is daardoor ook het verhaal van deze crisis. Die is veel meer dan een crisis waarin banken met riskante avonturen bedrijven en consumenten in hun val hebben meegesleept.

Zwakke bedrijven in overvolle markten die in de periode van goedkoop geld hun bestaan konden rekken, komen nu in nood. De structurele overcapaciteit in de wereld eist zijn tol, zeker zolang de opkomende landen meer produceren dan consumeren.

Zo krijgt Maastricht nu het gevoel van Detroit. Daar klampen de Amerikanen zich vast aan Chevrolets en Chryslers zoals de Maastrichtenaren aan urinoirs.

Vakbonden piepen. De Amerikaanse overheid wil, net als de Nederlandse, geen ouderwetse steunverlening aan verouderde industrieën. Maar een toekomst zonder industrie is niet voorstelbaar voor de vroegere arbeiders die tot hedendaagse middenklassers zijn opgeklommen. En westerse overheden weten niet of een economische toekomst zonder industrie levensvatbaar is.

Maastricht treurt om potten en Nederland om zijn industrie.

Daan van Lent

Rectificatie / Gerectificeerd

Correcties en aanvullingen

Mosa

In Hoe Pot vertrok uit Maastricht (25 juli, pagina 17) staat ten onrechte dat tegelfabriek Mosa in Maastricht failliet ging. Mosa Porselein ging failliet.