Natalia Estemirova (5)

Gisteravond maakte ik op het Kleine Poesjkinplein het staartje mee van de wekelijkse dodenwake voor gesneuvelde mensenrechtenactivisten. Voor de tweede keer was die gewijd aan de op 15 juli vermoorde activiste Natalia Estemirova. De betogers eisten onder meer een onafhankelijk onderzoek naar de moord en eisten dat de daders gevonden worden, wat in Rusland in zo’n geval een zeldzaamheid is. Ook was er dit keer aandacht voor de eergisteren in een Karelische zandgroeve dood aangetroffen mensenrechtenactivist  Andrej Koelagin van de in 2006 opgerichte juristenorganisatie Spravedlivost, die zich bezighoudt met onderzoek naar corruptie.

De demonstranten hadden van tevoren toestemming gevraagd voor een demonstratie van dertig deelnemers, maar er waren er zo’n honderd komen opdagen. En dat mocht niet van de autoriteiten, dus het gezelschap, voor een deel bestaande uit gepensioneerden, werd door de oproerpolitie uiteengeslagen. Ook werden enkele leden van de organisatie gearresteerd.

Toen ik arriveerde was dat deel van de voorstelling al voorbij. Wel stonden er nog  enkele ontevredenen te dralen. ,,Als het zo doorgaat met moorden blijft er straks niemand meer over om voor onze rechten op te komen en corrupte bestuurders aan te klagen “, zei een van de overgebleven betogers. Hij dacht te weten waarom Koelagin was vermoord: ,,Hij deed onderzoek naar corruptie in de naaste omgeving van de gouverneur van Karelië en was blijkbaar te dichtbij de waarheid gekomen.” De gouverneur van Karelië is een vertrouweling van premier Poetin, die hem als president ook heeft aangesteld.

Gisteravond laat heb ik nog enkele leiders van mensenrechtenorganisaties gesproken. Ze zeiden vrijwel allen dat het praktisch niet meer mogelijk is om misstanden bij de overheid in Rusland aan de kaak te stellen, als je tenminste niet vermoord wilt worden. Ook waren ze er vast van overtuigd dat de misdaden nooit zouden worden opgelost. Het maakt de situatie alleen maar dreigender, want het geeft de grote boeven in Rusland - dat wil zeggen de talloze corrupte staatsfunctionarissen die het afgelopen jaar alleen maar nog inhaliger zijn geworden - een vrijbrief om hun tegenstanders uit de weg te ruimen. Het bevestigt mijn stelling dat Rusland op bestuurlijk niveau nog altijd op het door Gogol geschetste Rusland uit Dode zielen lijkt.

Op website grany.ru vond ik vanochtend het volgende filmpje over Estemirova. Ze vertelt hierin over haar activiteiten als mensenrechtenactiviste. Anders dan sommigen denken was ze in de jaren negentig al actief in die sector, toen ze als lerares te maken kreeg met het leed van haar leerlingen werd geconfronteerd. Opnieuw neem ik, als aanhanger van de rechtsstaat, mijn strohoed voor haar af.

    • Michel Krielaars