Brugwachtmuziek

Roel van Timmeren, ‘Android’. Muziek onder de Kinkerbrug in Amsterdam Brug met speakers.

De Kinkerbrug is een druk verkeersknooppunt op de grens van Amsterdam Oud-West en De Baarsjes. Vijf wegen en een kanaal kruisen elkaar. Trams denderen over de brug, scooters brommen langs, soms hoor je een sirene. Automobilisten draaien hun raampjes omlaag en het volume van de radio omhoog.

Kunstenaar Roel van Timmeren nam het initiatief om deze ophaalbrug, die twintig keer per dag open staat, te gebruiken voor een geluidskunstwerk. Hij installeerde grote boxen in de onderkant en vroeg collega’s daar composities voor te schrijven, zodat het verkeer getrakteerd wordt op gratis concerten. Dat verzacht de irritatie van het moeten wachten.

In de stad is geluidskunst doorgaans te horen op rustiger plekken, zoals tunnels, of juist via radiofrequenties, telefoons en i-pods. Het kunstwerk in de Kinkerbrug daarentegen staat middenin die drukke openbaarheid. „Ga maar naar de overkant”, zegt de verkoopster van het bloemenstalletje naast de brug. „Hier hoor je het helemaal niet.”

Aan de overkant is het even wachten, dan begint een harde bel te rinkelen – de brugwachter laat de hefbomen zakken. Het verkeer stopt. Scooters en auto’s houden de motor draaiende, voetgangers staan te praten. De brug piept open en het blijft er stil. Of nee, een vrouwenstem weerklinkt. Praat ze? Maar wat zegt ze? Na een paar seconden sluit de brug weer, het plezierjacht is voorbij getuft.

Heeft de bloemenverkoopster gelijk dat het werk het vaak niet doet? „Nee hoor”, zegt de brugwachter, „maar het geluid moest zachter van de omwonenden”. En inderdaad, als de brug een half uur later weer opent, gaat het gekraak van de brug over in een diepe bromtoon. Onder die bas komen andere geluiden tevoorschijn zo lijkt het. Het klinkt dramatisch, stedelijk, krachtig. Het soort muziek dat sereen is, maar zo donker dat het niet de flauwiteit heeft van normale ‘wachtmuziek’.

Toch reageren de wachtenden niet. Eén fietser zie je even opkijken met een blik van ‘hoorde ik daar iets?’ waarna hij weer voor zich uit kijkt – ‘nee, toch niet’. Een halve minuut later gaat de brug omlaag en ronkt het verkeer voort. Van deze kunst zullen de omwonenden geen last hebben.

Roel van Timmeren: ‘Android’. T/m 31 oktober aan de Kinkerbrug, Amsterdam