Tyfusvaccin kan vele levens redden

Een weinig gebruikt vaccin tegen tyfus kan jaarlijks tot 600.000 mensen het leven redden. Twijfels over het nut van het vaccin in arme landen zijn weg na een groot onderzoek in de sloppenwijken van Calcutta.

Na dit onderzoek onder ruim 37.500 mensen hoeft aan de waarde van het vaccin niet meer te worden getwijfeld, schrijven onderzoekers en commentatoren vandaag in het medisch-wetenschappelijke tijdschrift The New England Journal of Medicine.

Het vaccineren van 60 procent van de bewoners vanaf een leeftijd van twee jaar verminderde het aantal tyfuslijders in dat onderzoek met 80 procent. Het resultaat betekent, schrijven de onderzoekers, dat ook ongevaccineerde mensen geen tyfus meer krijgen. Dat kan doordat dankzij de vaccinaties beduidend minder ziekmakende bacteriën rondwaren. Dat verschijnsel bestaat bij veel vaccins en heet kuddebescherming. Het effect was in dit onderzoek meetbaar doordat de helft van de deelnemers aan het onderzoek niet het tyfusvaccin, maar, als placebo, een vaccin tegen hepatitis A kregen.

De vaccins van het type die in dit onderzoek zijn gebruikt zijn al sinds het begin van de jaren negentig op de markt. Ze zijn goedgekeurd voor kinderen vanaf twee jaar, maar er werd getwijfeld aan de werkzaamheid bij peuters en kleuters. Ook was niet duidelijk of het vaccin enige kudde-immuniteit met zich mee bracht. Ondanks een advies van de Wereldgezondheidsorganisatie om het (goedkope) vaccin te gebruiken voor de bescherming van kleine kinderen, wordt het in arme landen daarvoor nauwelijks gebruikt.

Met een miljoenensubsidie van de Belinda and Bill Gates Foundation, gegeven om het rationeel gebruik van vaccins in arme landen te bevorderen, kon het in Zuid-Korea gevestigde International Vaccine Institute aan alle twijfels rond het tyfusvaccin een eind maken.

Tyfus wordt veroorzaakt door een bepaald soort salmonellabacterie (Salmonella typhi). De bacterie komt het lichaam binnen met besmet voedsel of drinkwater. Iemand die is besmet krijgt meestal vaak na één tot drie weken koorts en diarree. De bacterie dringt door de darmwand het lichaam binnen en weet zich te verschuilen in cellen van het afweersysteem. Patiënten krijgen uiteindelijk veel koorts en meestal diarree en buikpijn.

Veel tyfusbacteriën zijn resistent voor oudere antibiotica. Onbehandeld sterft ongeveer een kwart van de patiënten. Per jaar zijn dat er 200.000 tot 600.000. Dat cijfer is onzeker door slechte diagnostiek in arme landen. Naar schatting 1 op de 20 patiënten blijft drager van de bacterie, maar is dan zelf niet meer ziek. Die mensen zijn een voortdurende besmettingsbron, waardoor de ziekte moeilijk uit te roeien is.