Spion Blunt onthult zijn grootste dwaling

Het begon met jeugdig idealisme en eindigde in bittere spijt. De Britse kunsthistoricus Anthony Blunt – gentleman, adviseur van koningin Elizabeth II en spion voor de Sovjet-Unie – vond zijn besluit om Britse geheimen aan het Kremlin te geven „de grootste dwaling uit mijn leven”.

Blunt schrijft dit in zijn memoires, die hij kort voor zijn dood in 1983 afrondde en die vandaag door de British Library zijn gepubliceerd. De bibliotheek had ze in 1984 verworven op voorwaarde ze 25 jaar geheim te houden.

Blunt was de beruchte ‘vierde man’ uit een kring van vooraanstaande Britten die voor, tijdens en na de Tweede Wereldoorlog spioneerden voor de Sovjet-Unie. Met Guy Burgess, Donald Maclean en Kim Philby studeerde hij aan de universiteit van Cambridge toen zij in de jaren dertig, gedreven door verzet tegen de verbreiding van het fascisme in Europa, in de spionage belandden.

Blunts memoires bevatten daarover weinig nieuws. Wel verschaffen ze inzicht in de wijze waarop hij door Burgess werd overgehaald „ondergronds” te gaan. „De atmosfeer in Cambridge was zo intens, het enthousiasme voor elke anti-fascistische activiteit zo groot, dat ik de grootste dwaling uit mijn leven beging.”

Tijdens de Tweede Wereldoorlog werkte hij voor de geheime dienst MI5. Na de oorlog wilde hij, „gedesillusioneerd over zowel maxisme als Rusland”, stoppen als spion. „Natuurlijk was dat niet zo simpel, want feit bleef dat ik wist dat Guy, Donald en Kim hun activiteiten voortzetten.”

Burgess en Maclean weken in 1951 uit naar Moskou, Philby in 1963. Blunt werd in 1963 ontmaskerd, toen hij al carrière maakte als kunsthistoricus. In ruil voor informatie kreeg hij gratie en behield hij zowel zijn ridderorde als zijn adviseurschap aan het hof.

Dat bleef allemaal geheim totdat premier Margaret Thatcher in 1979 Blunts identiteit onthulde en zijn ridderschap ophief. Blunt schrijft dat hij zelfmoord heeft overwogen, maar dat als „een lafhartig oplossing” heeft verworpen. (AP)

Video uit 1979 waarin Blunt toegeeft dat hij de ‘vierde man’ is via nrc.nl/buitenland