Redder leidde Porsche bijna naar ondergang

Wendelin Wiedeking stapte vandaag op als topman van Porsche. Een poging het veel grotere Volkswagen over te nemen werd hem uiteindelijk fataal.

Ferdinand Piëch, president-commissaris van Volkswagen en grootaandeelhouder van Porsche, spreekt met Wiedeking, in 2007. Foto Reuters File photo of Ferdinand Piech, Chairman of the Board of German car giant Volkswagen AG, speaking with Wendelin Wiedeking (R) CEO of Germany's Porsche AG, before Volkswagen's annual shareholder meeting in Hamburg April 19, 2007. Indebted sports car maker Porsche SE played down reports July 16, 2009, that its family owners had agreed the outlines of a merger with Volkswagen that would hand victory to VW Chairman Ferdinand Piech, a co-owner of Porsche, who has been pushing for Volkswagen to acquire the Porsche group's healthy Porsche AG sports car business. Porsche reiterated that Wendelin Wiedeking remained chief executive. It had already denied a magazine report on Wednesday that Wiedeking was on his way out. VW declined to comment. REUTERS/Morris Mac Matzen/Files (GERMANY TRANSPORT BUSINESS) REUTERS

Zestien jaar gestuurd en nu uit de bocht gevlogen. Topman Wendelin Wiedeking (56) is per direct opgestapt bij de Duitse autofabrikant Porsche. Onder zijn leiding probeerde het kleine Porsche het grote Volkswagen over te nemen. Dat kostte veel geld, mislukte en Wiedeking moest weg.

Wiedeking was de afgelopen jaren een gevierd man in Duitsland. Onder zijn bewind groeide Porsche sterk. Het ging zelfs zo goed dat de kleine autofabrikant – rond de 10.000 werknemers – het idee kreeg om de grote broer Volkswagen – 370.000 werknemers wereldwijd – over te nemen.

Maar dat is inmiddels een strijd van jaren geworden. Een ingewikkelde strijd. Eerst wilde Porsche Volkswagen overnemen. Toen wilde Porsche met Volkswagen fuseren. Maar toen wilde Volkswagen juist Porsche wel overnemen. Het was ook ingewikkeld omdat beide bedrijven voortkomen uit dezelfde bron. Porsche werd in 1931 opgericht door Ferdinand Porsche. Maar Ferdinand Porsche ontwierp in opdracht van Adolf Hitler ook de eerste auto van het in 1937 opgerichte Volkswagen. Door de jaren heen hielpen de bedrijven elkaar. Er werd kennis uitgewisseld. Er werden samen motoren ontwikkeld. De families Porsche en Piëch bezitten samen het bedrijf Porsche. Wolfgang Porsche is voorzitter van de raad van commissarissen bij Porsche. Zijn 72-jarige neef Ferdinand Piëch heeft dezelfde functie bij Volkswagen.

Juist deze nauwe verbondenheid tussen de twee bedrijven maakte de overnamestrijd verwarrend. Familiebelangen en vetes speelden mee. Het was ook een strijd tussen Wolfgang Porsche en Ferdinand Piëch. Wolfgang vond het een goed idee dat Porsche Volkswagen zou overnemen. Ferdinand vond dat niet. Hij zag er meer in om Porsche te verkopen aan VW. Het zou dan een van de merken van Volkswagen worden.

Maar die onenigheid tussen de twee neven speelde op de achtergrond. Op de voorgrond was het Porsche-topman Wiedeking die het gevecht tussen de twee mocht leiden. Daar begon hij in 2005 mee. Onder zijn leiding kocht Porsche steeds meer aandelen VW. In januari dit jaar schreef het bedrijf trots dat op 5 januari 2009 „de tijd eindelijk gekomen was”. De kleine fabrikant van luxe sportwagens had 50,76 procent van de aandelen van reus Volkswagen weten te verwerven, en daarmee de meerderheid van het stemrecht. Het uiteindelijke doel was om 75 procent van de aandelen te bemachtigen. Om al die aandelen te kopen, leende Porsche geld bij verschillende banken. Veel geld. Vorig jaar was de schuld opgelopen tot bijna 10 miljard euro. En om nog meer aandelen Volkswagen te kopen, zou de schuld nog groter worden.

Dat vond niemand bij Porsche erg. Sinds Wiedeking in 1993 aangesteld was als topman ging het uitstekend met de bouwer van luxe sportwagens. Toen hij aantrad maakte het bedrijf jaarlijks ongeveer 14.000 auto’s. Het bedrijf leed miljoenenverliezen. In 2006/2007 presenteerde Wiedeking topcijfers. De omzet was gestegen naar 7,4 miljard euro. De winst was ruim 5,8 miljard euro. Maar die winst werd allang niet meer behaald met alleen de verkoop van auto’s. Wiedeking was een soort bankier geworden, die de meeste winst binnenhaalde met de handel in aandelen en opties Volkswagen. Van de 5,8 miljard was ruim 3,6 afkomstig van de handel in aandelen en opties.

Maar toen kwam de kredietcrisis. Banken kregen problemen. Geld uitlenen, daar deden ze ineens veel moeilijker over. En dus kreeg Porsche geen geld meer om aandelen Volkswagen bij te kopen. Daarna volgde de economische crisis. De verkoop van auto’s zakte in elkaar. Fabrikanten verdienden ineens veel minder geld en konden steeds moeilijker aan hun verplichtingen voldoen. De schuldenlast van Porsche bleek ineens wel heel hoog.

En zo ontstond een nieuwe situatie voor Porsche. De jager werd prooi. Het bedrijf had geld nodig. De nood was zelfs zo hoog dat het bedrijf begin juni bij de Duitse staatsbank KfW aanklopte voor een lening van 1,75 miljard euro. Maar de staatsbank weigerde de autofabrikant geld te lenen.

Afgelopen woensdag kwam de raad van commissarissen bij elkaar om over de toekomst van Porsche te praten. Na vijftien uur vergaderen waren verschillende beslissingen genomen. Wiedeking en de financiële man Holger Härter moesten weg. Hun vertrek levert, volgens een verklaring van Porsche, een „belangrijk bijdrage aan het oplossen van de situatie”. Porsche wil nu snel nieuw kapitaal aantrekken, 5 miljard euro. Hoe ze dat doen heeft Porsche niet bekendgemaakt. Wel praat het met een investeringsmaatschappij uit Qatar over de verkoop van een gedeelte van Porsche. Het uiteindelijke doel van deze maatregelen is volgens de verklaring Porsche en Volkswagen samen te laten gaan.