Kinderen denken al datde aarde zal vergaan

Overdrijving van het broeikaseffect is schadelijk.

Bangmakerij ondermijnt de bereidheid om iets te doen aan de opwarming van de aarde.

De stroom griezelverhalen over de opwarming van de aarde die de media ons voorschotelen, boezemt ons onnodig angst in. Erger nog, hij jaagt onze kinderen de schrik op het lijf.

Al Gore heeft veel indruk gemaakt met een stijging van de zeespiegel van zes meter, die bijna heel Florida, New York, Nederland, Bangladesh en Shanghai onder water zou zetten, ook al houden de Verenigde Naties het erop dat de zeespiegelstijging twintig keer zo klein zal zijn, en niets van dat alles zal aanrichten.

Op deze overdrijvingen geattendeerd, zeggen sommigen van ons dat er een goed doel mee gediend wordt en dat het zeker geen kwaad kan als wij daardoor nog meer ons best gaan doen om de klimaatverandering aan te pakken. Toen George W. Bush de terreurdreiging van het Irak van Saddam Hussein overdreef, werd een vergelijkbare redenering gevolgd.

Maar deze redenering raakt kant noch wal. Zulke overdrijvingen zijn heel schadelijk. Als wij ons buitenproportioneel zorgen maken over de opwarming van de aarde, brengt dat met zich mee dat wij ons minder zorgen maken op andere terreinen, waar wij veel resultaat zouden kunnen behalen. Wij concentreren ons bijvoorbeeld op het effect van de opwarming van de aarde op malaria – wat inhoudt dat er over honderd jaar iets meer mensen gevaar zullen lopen – in plaats van ons te wijden aan preventie en behandeling van het half miljard mensen dat op dit moment aan de ziekte lijdt, wat veel goedkoper en veel effectiever zou zijn dan vermindering van de CO2-uitstoot.

Bovendien ondermijnt overdrijving de bereidheid van het publiek om iets aan de opwarming van de aarde te doen. Men denkt immers, als de planeet toch niet te redden is, waarom zouden we ons dan druk maken? 54 procent van de Amerikaanse kiezers – een record – is er thans van overtuigd dat de nieuwsmedia de opwarming van de aarde ernstiger voorstellen dan ze feitelijk is. Een meerderheid is er thans – ten onrechte – van overtuigd dat de opwarming van de aarde niet eens door de mens wordt veroorzaakt. In het Verenigd Koninkrijk meent 40 procent dat de opwarming van de aarde wordt overdreven, en betwijfelt 60 procent of zij het werk is van de mens.

Maar de grootste schade die overdrijving naar mijn mening aanricht is de onnodige paniek die zij veroorzaakt, met name onder kinderen. Laatst praatte ik met een groep Deense tieners over de klimaatverandering. Een van hen vreesde dat door de opwarming van de aarde de planeet zou ‘ontploffen’, en anderen koesterden vergelijkbare schrikbeelden.

In de Verenigde Staten meldde het televisienetwerk ABC onlangs dat psychologen allengs meer neurosen waarnemen bij mensen die zich zorgen maken over de klimaatverandering. In een artikel in de Washington Post kwam de negenjarige Alyssa aan het woord, die huilt bij het idee dat door de opwarming van de aarde dieren massaal zouden kunnen uitsterven: ,,Ik vind de opwarming van de aarde akelig omdat dieren erdoor doodgaan, en ik hou van dieren.’’ En een meisjes dat nog niet eens al haar tanden gewisseld heeft: ,,Ik maak me zorgen over [de opwarming van de aarde] omdat ik niet dood wil.’’

Dezelfde krant meldde dat ouders een „productieve” uitlaatklep zoeken voor hun achtjarige kinderen, die geobsedeerd zijn door de stervende ijsberen. Zij zouden er beter aan doen hun kinderen bij te brengen dat ijsberen, nu ze beschermd en niet meer bejaagd worden, de afgelopen halve eeuw in aantal zijn verdubbeld en misschien zelfs verviervoudigd, tot ongeveer 22.000 stuks. Ook als in de zomer het noordpoolijs slinkt en op den duur zelfs helemaal verdwijnt, zullen de ijsberen niet uitsterven. In het eerste deel van het huidige interglaciaal, het Atlanticum, waren er immers op het noordelijk halfrond vrijwel geen gletsjers te vinden en is de Noordelijke IJszee waarschijnlijk zo’n duizend jaar ijsvrij geweest – en toch zijn de ijsberen niet verdwenen.

Een ander kind van negen liet de Washington Post de tijdlijn van de opwarming van de aarde zien die hij getekend had. ,,Dit is de aarde nu”, zegt Alex, en hij wijst naar een donkere vorm onderaan. ,,En dan begint hij gewoon te slinken.” Met een blik op zijn moeder om zeker te zijn dat ze hem volgt, tikt hij op het einde van de tekening: „Over twintig jaar is er geen zuurstof meer.” Om een en ander kracht bij te zetten zakt hij ‘dood’ in elkaar.

En dit zijn niet zomaar uitzonderingen. Volgens een recente peiling onder 500 Amerikaanse kinderen was één op de drie kinderen in de leeftijdsgroep van 6 tot 11 jaar bang dat als gevolg van de opwarming van de aarde en andere milieuproblemen de aarde niet meer zou bestaan tegen de tijd dat zij volwassen waren. Het is bijna niet te geloven, maar door alle griezelverhalen over de opwarming van de aarde denkt een derde van onze kinderen dat ze geen toekomst heeft. Hetzelfde patroon zien we in het Verenigd Koninkrijk, waar volgens een peiling de helft van de kinderen van 7 tot 11 jaar in de rats zit over de gevolgen van de opwarming van de aarde, en daar vaak van wakker ligt. Dit is bespottelijk ongezond.

En laten we wel wezen: deze bangmakerij was opzet. Kinderen denken dat nog voor ze volwassen zijn de opwarming van de aarde onze planeet zal vernietigen, omdat volwassenen hun dat wijsmaken. Nu de ene voorspelling over de opwarming van de aarde nog angstaanjagender is dan de andere, en de griezeligste voorspellingen – vaak niet gesteund door gedegen wetenschappelijke publicaties – in de media de meeste aandacht krijgen, is het geen wonder dat kinderen angstig worden.

Nergens springt het opzettelijk aanwakkeren van de angst meer in het oog dan in Al Gore’s An Inconvenient Truth, die werd aangeprezen als ,,verreweg de angstaanjagendste film die je ooit te zien zult krijgen”. Bekijk de trailer van deze film eens op YouTube. Let op de beelden van ijzingwekkende, reusachtige krachten die onze toekomst in rook doen opgaan. . Merk op dat er in de trailer zelfs een kernexplosie voorkomt.

Het huidige debat over de opwarming van de aarde is duidelijk schadelijk. Volgens mij is het tijd om van de media te eisen dat ze ophouden ons en onze kinderen schrik aan te jagen. Wij hebben recht op een meer beredeneerde, constructievere en minder angstaanjagende dialoog.

Bjørn Lomborg is directeur van het Consensus Center in Kopenhagen. Hij is docent aan de Business School aldaar en auteur van The Skeptical Environmentalist en van Cool it: The Skeptical Environmentalist’s Guide to Global Warming. © Project Syndicate

Bekijk de website van Bjørn Lomborg op http://lomborg.com/