Kamer eist compensatie van IJsland

De Tweede Kamer steunt minister Verhagen (Buitenlandse Zaken, CDA) in zijn verzet tegen een IJslands EU-lidmaatschap als dat land afspraken over een compensatie voor spaarders niet nakomt.

Verhagen liet zijn IJslandse collega eerder deze week weten dat de gewenste toetreding in gevaar komt als het parlement van IJsland zou besluiten een terugbetalingsovereenkomst niet goed te keuren waarover eerder op regeringsniveau een akkoord werd bereikt tussen IJsland, Nederland en Groot-Brittannië. Volgens het Kamerlid Ten Broeke (VVD) moet niet eens met IJsland over een lidmaatschap worden gesproken zolang de regeling niet is goedgekeurd. „Eerst dokken, dan praten”, zegt hij. Ook de PvdA vindt bij monde van het Kamerlid Blom dat er eerst betaald moet worden. Het CDA noemt onderhandelingen met IJsland onder de huidige omstandigheden „prematuur”.

Het parlement in IJsland staat uiterst gereserveerd tegenover de afgesproken terugbetalingsregelingen aan spaarders bij de als gevolg van de kredietcrisis failliete internetbank Icesave, die vorig jaar vele duizenden spaarders wist te trekken met aantrekkelijke rentes. Nederland en Groot-Brittannië zouden de compensatie voorfinancieren door middel van rentedragende leningen aan IJsland.

Juist vanmorgen heeft IJsland officieel de aanvraag ingediend om lid te mogen worden van de Europese Unie. In Brussel wordt tot nu toe positief gereageerd op de belangstelling van IJsland. Voorzitter Barroso van de Europese Commissie had het vorige week over „een teken van de vitaliteit van het Europese project”.

In tegenstelling tot andere landen die een aanvraag voor lidmaatschap hebben ingediend, heeft IJsland in elk geval een lange democratische traditie. Bovendien maakt het deel uit van de Europese Economische Ruimte. Veel EU-wetgeving op economisch terrein is overgenomen door IJsland. Het land maakt ook deel uit van het Schengengebied, waarbinnen geen personencontroles meer zijn.

Toch verwachten diplomaten dat het zeker twee jaar zal duren voordat IJsland daadwerkelijk kan toetreden. Allereerst moet de Europese Commissie een rapport schrijven. Dat duurt maanden. Daarna beslissen EU-leiders op een top of IJsland kandidaat-lid mag worden. En dan beginnen de onderhandelingen pas echt.

Tijdens een bijeenkomst van de EU-ministers van Buitenlandse Zaken maandag zal blijken of EU-landen bereid zijn haast te maken, en wat de andere landen vinden van het voorbehoud van Verhagen over de Nederlandse spaartegoeden. Dat het uitbreidingsproces van de EU de afgelopen jaren stokte, heeft veel te maken met bilaterale problemen tussen enkele EU-landen en kandidaat-lidstaten. De Cyprioten hebben een geschil met de Turken, de Slovenen met de Kroaten, en de Grieken met de Macedoniërs. Dat wekte vaak irritatie bij andere EU-landen.