Het kan, dus het mag: remix de film zelf!

Wanneer schiet de bescherming van auteursrecht haar doel voorbij? Als Walt Disney peuterspeelzaal Very Important Babies aanklaagt omdat daar een blije Disney-figuur aan de muur hangt. Die moet weg! Zielig voor de kids, heel onaardig van Disney. Wat ook niet mag is Mickey Mouse natekenen. Terwijl Walt Disney groot is geworden door voor zijn eerste films andermans sprookjes te gebruiken. Wie tegen Disney wil vechten, sluit zich aan bij het MLF: het Mouse Liberation Front.

En wat te denken van Happy Birthday? Een beschermd liedje, voor gebruik ervan moeten royalty’s betaald worden. Wie dat niet doet is een copyright criminal. Het geld gaat niet naar de zusjes Hill die Happy Birthday schreven (zij zijn respectievelijk al 63 en 93 jaar dood), maar naar Warner/Chappell, „’s werelds grootste muziekuitgever, die met dit liedje miljoenen dollars per jaar verdient”.

Laatste voorbeeld. Luister (op YouTube bijvoorbeeld) naar het begin van de orkestversie van The last time (Rolling Stones) en vervolgens naar Bittersweet Symphony van The Verve. Herkent u iets? Het intro van The Verve is een sample van de orkestversie. The Verve vroeg de Stones om toestemming. Was oké, zeiden ze. Maar de manager van de Stones vond van niet. Híj had de rechten dus híj kon cashen.

Gisteravond was bij de NPS de documentaire Rip! A remix manifesto te zien, een aanklacht tegen het auteursrecht. De stelling van de makers: grote bedrijven (de copyRIGHT) verdienen bakken met geld met rechten op kunst waaraan ze zelf niet creatief hebben bijgedragen. De dupe zijn de kunstenaars (de copyLEFT) die met de beste artistieke bedoelingen andermans muziek gebruiken om daarmee zelf kunst te maken.

De hoofdrol is voor een jongen die zich Girl Talk noemt, een ware samplekoning. Al zijn nummers zijn een aaneenschakeling van bestaande muziekfragmenten. Hij weet dat dat illegaal is, maar hij kan niet anders. Álle rechthebbenden toestemming vragen kost hem ruim 4 miljoen dollar per album (in één nummer gebruikt Girl Talk al gauw 20 samples). U vindt dat jatwerk? „Sampling is een gewoon een muziekinstrument.”

Rip! is een goede film. Onderhoudend, informatief, geestig, bomvol en daardoor ook wat rommelig. En er mist iets: een béétje kritiek. Het manifest zou sterker worden als niet constant het eigen standpunt als enige juiste zou worden gehuldigd: ‘Omdat het technisch kan, moet het mogen’ (dat geldt voor samplen, maar ook voor illegaal downloaden). Daar valt wel iets tegenin te brengen.

Misschien komt dat in een nieuwe versie van Rip!. „Maak hier een remix van!” roept de maker aan het eind. Hm, eerst maar even alles van Girl Talk downloaden.

Zonder te betalen natuurlijk.