Wolkendek frustreert eclipstoerist

De langste verduistering van de zon in deze eeuw trok duizenden toeristen naar Shanghai. Een dicht wolkendek ontnam het zicht op het fenomeen.

Sadhus, or Hindu holy men, watch the solar eclipse through specially-designed viewing glasses in Allahabad, India, Wednesday, July 22, 2009. The longest solar eclipse of the 21st century pitched a swath of Asia from India to China into near darkness Wednesday as millions gathered to watch the phenomenon. (AP Photo/Rajesh Kumar Singh) AP

De langste zonsverduistering van deze eeuw is voor miljoenen Aziaten, en voor de Europeanen en Amerikanen die deelnamen aan speciale „eclipsreizen”, grotendeels onzichtbaar gebleven. India, Nepal, Bhutan, Vietnam werden vanochtend enkele minuten in duisternis gehuld. In China duurde het fenomeen het langst, ruim zes minuten. Maar door een dicht wolkendek was het slechts op weinig plaatsen te zien.

Vooraf hadden natuurkundigen en reisorganisaties gesteld dat Shanghai en het langgerekte dal van de Yangtze-rivier behoorden tot de beste plekken in Azië om het natuurverschijnsel te bezichtigen met behulp van speciale brillen en door cameralenzen.

Tijdens een totale zonsverduistering wordt, gezien vanaf een bepaalde strook op aarde, de zon geheel door de maan bedekt. Door de kromming van het aardoppervlak en de draaiing van de aarde varieert de duur van zo’n eclips van plaats tot plaats. Aan de rand van de totaliteitsgordel – de rand van de maanschaduw – verdween de zon slechts enkele tientallen seconden. In het hart van de gordel – deze keer Shanghai en de vallei van de Yangtze-rivier en vervolgens Japan – verdween hij 6 minuten en 28 seconden.

Duizenden internationale toeristen, onder wie Indiërs die tegelijk de moesson in eigen land waren ontvlucht, waren naar de Chinese metropool gereisd ondanks waarschuwingen van de Chinese weerdiensten. De voorspelling dat boven Centraal- en Oost-China net als boven een groot deel van India en Nepal een dicht wolkendek zou hangen, kwam echter uit.

Onder de teleurgestelde toeristen bevonden zich in de regio Shanghai ruim duizend Nederlanders en Belgen. Toen net als elders de zonsverduistering zich aandiende door invallende duisternis, dalende temperaturen en zwijgende vogels, begrepen Nederlanders zoals Rob Driessen dat zij de lange reis voor niets hadden gemaakt. „Dit gaat niet meer goed komen”, zuchtte hij in het dorpje Xitang bij Shanghai vlak voor de eclips.

De maximale duur van een eclips hangt vooral af van de afstand van de zon en de maan tot de aarde op dat moment. Die afstand varieert, doordat de maan- en de aardbaan licht elliptisch zijn. Vandaag was de afstand van de zon het grootst, terwijl die van de maan het kleinst was. Daardoor kon de maan de zon extra lang bedekken.

De teleurgestelden krijgen in 2012 in Australië en 2017 in de Verenigde Staten opnieuw een kans om te zien hoe „de zon wordt opgegeten door de draak”, zoals bijgelovige Chinese boeren zeggen. Een langer durende verduistering van de zon dan die van afgelopen nacht wordt pas in het jaar 2186 verwacht en zal 7 minuten en 29 seconden duren.

Meer geluk vandaag hadden de inwoners van zonnig Hongkong en de inzittenden van de tien Boeings 737-700 die door Chinese reisorganisaties waren gecharterd ten behoeve van Chinese natuurkundigen, toeristen en de Chinese tv-zenders. In Shanghai, Chendu en Chongqing waren voor alle zekerheid op pleinen grote tv-schermen geplaatst waarop de zonsverduistering wel goed te zien was.

Wetenschappers waarschuwden op tv voor alle zekerheid dat het om een natuurverschijnsel gaat en niet om een signaal dat de machthebbers in Peking hun langste tijd hebben gehad, zoals eeuwenoud bijgeloof wil. Natuurrampen en natuurverschijnselen zoals de zonsverduistering gingen vooraf aan de val van menig dynastie, dachten Chinezen vroeger. Maar de commentatoren van de staatsmedia namen het zekere voor het onzekere en benadrukten dat het om puur bijgeloof gaat en dat er ook geen verband gelegd mag worden met andere grote natuurverschijnselen, zoals de aardbevingen in Sichuan (mei 2008) en Yunnan (juli 2009).

M.m.v. George Beekman

Fotoserie van de eclips: nrc.nl/buitenland

    • Oscar Garschagen